الف) از بين رفتن سبب عصمت: سبب عصمت، ايمان(اسلام) يا امان است. بنابراين، چنانچه مسلمانى با ارتداد، از دين خارج شد يا ذمّى يا ساير كسانى كه براساس عقد امان يا ساير قراردادها درجامعه اسلامى امنيت جانى دارند،شروط ذمّه يا امان را رعايت نكردند، به جهت منتفى شدن سبب عصمت و احترام، مهدورالدم مى‌شوند؛ لذا از نظر فقه اسلام مرتد(فطرى) و كافر حربى مهدورالدم هستند. (١٩)

ب) ارتكاب جرايم خاص: طريق ديگر زوال عصمت، ارتكاب جرايمى است كه شخص را مهدورالدم مى‌كند. مرتكبان جرايمى كه اصولا مجازات آنها مرگ است، احترام جان خود را از دست داده و از چتر حمايتى جامعه اسلامى خارج مى‌شوند. از پيامبر بزرگوار اسلام نقل شده:

خون مسلمان مباح نمى شود؛ مگر به يكى از سه چيز: كفر بعد از مسلمان شدن، زنا بعد از احصان و قتل نفس عدوانى. (٢٠)

جرايمى كه باعث مهدورالدم شدن مرتكب مى‌گردند، دو شرط دارند: اولا؛ بايستى داراى مجازات مشخص و تعيين شده از ناحيه شارع باشند؛ همانند جرايم حدود و قصاص. ثانياً؛ مجازات آنها بايد قتل نفس باشد. (٢١) اين جرايم به صورت حصرى در فقه مشخص شده اند و خون مرتكبان اين جرايم، هدر است.

(١٩) عوده، عبدالقادر،التشريع الجنائي الاسلامي،بيروت، مؤسسه رسالت، چاپ دوازدهم، ١٩٩٣م،ج١،ص٥٢٨.
(٢٠) لا يحلّ دم امرى‌ءٍ مسلم إلا بإحدى ثلاث:كفر بعد ايمان أوزنا بعد إحصان أو قتل نفس بغير نفس.(طوسى، المبسوط،ج٧،ص٢٨١).
(٢١) عوده،عبدالقادر،همان،ص٥٢٨.