فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٥
ما درمباحث گذشته، تفسير دو استثنا را در آيه ٣١ سوره نور بيان نموديم و گفتيم: آيه {ولايبدين زينتهنّ} از دو جهت اطلاق دارد: يكى در زينت و زيور آلاتى كه آشكار ساختن آنها برزن حرام است و ديگرى اطلاق در مردانى كه جايز نيست بر زينت هاى زن مطّلع شوند.
استثناى اوّل {إلا ما ظَهَرمِنْها} اطلاق اوّل را مقيّد مىسازد ،و استثناى دوم {إلا لِبُعوُلَتِهِنَّ أو آبائِهِنَّ} اطلاق دوم را مقيّد مىكند. پس آيه كريمه برآنچه ايشان مىفرمايد، دلالت نمى كند.
{ قُلْ لِلِمُؤمِنينَ يَغُضُّواْ مِنْ أبْصارِهِمْ وَ يَحْفَظُوُا فُرُوجَهُمْ ذلكَ أزْكى لَهُمْ إنّ اللّه خَبيرء بما يَصْنَعُونْ وَ قُلْ لِلِمُؤمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ...} ؛
به مؤمنان بگو: چشم هاى خود را از نگاه به نامحرمان، باز دارند و عفاف خود را حفظ كنند. اين براى آنان پاكيزه تر است. خداوند از آنچه انجام مىدهند آگاه است. و به زنان با ايمان بگو:چشم هاى خود را از نگاه هوس آلود فروگيرند و دامان خويش را حفظ كنند.
در اين آيه مباركه خداوند به مردان و زنان امر فرموده كه چشمان خود را از يكديگر فروگيرند. پس مردان مؤمن، چشم خود را از زنان نامحرم و زنان با ايمان، چشم را از مردان، فرو مىگيرند.
واژه «الغض» غير از «الغمض» است و معناى اين دو متفاوت است. «غض» به معناى پايين آوردن نگاه و شكستن آن، درمقابل خيره شدن است و «غمض» به معناى پلك ها را برهم گذاشتن است و چشم بستن كامل با پلك ها مىباشد.
ابن منظور در باره غمض گويد:
أغمض طرفه عنّي و غمّضه، يعنى چشم از من بست و برهم نهاد، و «أغمض» يعنى چشمان را بَست. (٢٩)
(٢٩) لسان العرب،ج١،ص١٢٣،ماده «غمض».