كامل نمى شود تا به مرحله اى برسد كه روح درآن حلول كند، دراين صورت مى‌توان گفت: از تعليلى كه درصحيحه رفاعه، براى حرمت نابود كردن نطفه بيان شد ـ كه هرگاه نطفه دررحم قرار گيرد و تبديل به علقه و بعد مضغه، سپس همين طور كامل گشته تا هرچه خدا بخواهد ـ استفاده مى‌شود حرمت نابودن كردن، درنطفه اى است كه در مسير تكامل و تبديل شدن به انسان باشد، نه نطفه اى كه همانند غده اى شده و تبديل به انسان نمى شود. بنابراين، نابود ساختن جنينى كه درمسير تكامل به سوى انسان شدن و رسيدن به مرحله حلول روح نيست، اشكالى ندارد؛ مثل اين كه جنين به صورت حيوان شده يا بدون سر باشد و همانند آن. البته اگر يقين كنيم كه درجنين ناقص روح دميده شده، ديگر نابود كردن آن جايز نيست؛ هرچند فرزندى شود با معلوليت بسيار و سبب حرج پدر و مادر شود.

فصل هشتم: احكام ديه

مسأله نخست:

الف) اگر شخصى ديگرى را درحال جماع، چنان بترساند كه سبب عزل او شود، ظاهراً اختلافى بين فقها نيست كه بايد ده دينار ديه بپردازد؛ به دليل معتبره ظريف از حضرت على(ع):

إنه أفتى في منيّ الرجل يفزع(يفرغ) عن عرسه فيعزل عنها الماء و لم يرد ذلك نصف خمس المأة، عشرة دنانير؛ (١٦)

حضرت على(ع) در باره منى شخصى كه به هنگام جماع با همسرش، ترسانده شده و منىّ از او عزل مى‌شود ـ در حالى كه خود قصد عزل نداشت ـ فتوا داد بر ترساننده واجب است نيمى از يك پنجم از صد دينار را ـ كه ده دينار مى‌شود ـ بپردازد.

ظاهر عبارات فقها اين است كه ديه از بين بردن نطفه بركسى كه جماع كننده را ترسانده، در صورتى است كه عمداً و با توجه انجام پذيرد؛ اما اگر اين كار از روى عمد و

(١٦) همان،ج١٩،ص٢٣٨،باب١٩،ديه اعضا،ح١.