اشكال: ادلّه تقيّه بردليل وجوب حفظ نفس، حكومت دارد و زمانى مسأله از باب تزاحم مى‌شودكه ملاك، در هر دوطرف موجود باشد و با جريان حكومت ادله تقيّه، ديگر ملاكى براى وجوب حفظ نفس، باقى نمى ماند تا تزاحم پيش آيد. (٩)

ممكن است گفته شود: دليل نفى حرج بردليل عدم جواز تقيّه درريختن خون ديگرى، حكومت دارد؛ هرچند نسبت بين اين دو عموم و خصوص من وجه باشد؛ چون عدم جواز

(٩)علاوه براين كه مى‌توان حرمت ترك حفظ نفس را براى حفظ ديگرى، منع نمود، به حكايتى كه در برخى از كتب تاريخ ذكر شده، استدلال مى‌شود. ر.ك: المستطرف من كل فن مستظرف، شهاب ا لدين محمد بن احمدبن ابى الفتح(٧٩٠ـ٨٥٠ ق) باب٣٣. حذيفه عدوى مى‌گويد: روز يرموك درمحل جنگ، ميان كشته ها دنبال پسرعمويم مى‌گشتم و مقدارى آب همراه داشتم. با خود گفتم: اگر رمقى دراو باشد، سيرابش مى‌كند. وقتى بالاى سرش رسيدم، به او گفتم: سيرابت كنم؟با اشاره پاسخ داد: بله . دراين هنگام صداى ناله مردى به گوش رسيد. پسرعمويم اشاره كرد كه برو و او را سيراب كن. [ به طرف او رفتم] صاحب آن صدا هشام بن عاص بود، به او گفتم: سيرابت كنم؟ با اشاره گفت: بله. سپس صداى ناله ديگرى را شنيد و به من اشاره كرد كه به سوى او برو. چون به سوى او رفتم، جان به جان آفرين تسليم كرده بود.به سمت هشام بازگشتم و او هم شهيد شده بود و بعد به طرف پسرعمويم بازگشتم و او هم به شهادت رسيده بود. اين استدلال مورد اشكال است: اشكال نخست: اين حكايت صلاحيت استناد ندارد؛ زيرا ظاهراً اين واقعه بعد از وفات پيامبر(ص) حدود سال ١٣ هجرى اتفاق افتاد؛ چون قصهيرموك بنابر آنچه از كتب تاريخ برمى آيد، درهمان سال واقع شد. ر.ك: الكامل في التاريخ، ابن اثير،ج٢،ص٤١٠ و البداية و النهاية ابن كثير،ج٧،ص٤ ؛ تاريخ طبرى،ج٢،ص٣٣٥. پس استناد اين داستان به پيامبر و تأييد اين كار از جانب حضرت، ثابت نشد. اشكال دوم: اين حكايت ضعف سند دارد و مورد اعتماد نيست. اشكال سوم: دراين حكايت، خصوصيات حال اين اشخاص ـ كه هنگام ارجاع آب به ديگرى علم به مرگ يازندگيشان داشتند يا نه و...ـ روشن نيست. اشكال چهارم: اين داستان نمى تواند آيه كريمه :«ولاتلقوا بأيديكم إلى التهلكة» را تخصيص بزند. اگر صحت سند ودلالت آن برجواز ترك حفظ نفس براى حفظ ديگرى را بپذيريم و از اشكالات ديگر بگذريم، باز روايت با ادعاى تخيير در دوران امر بين دو محذور منافاتى ندارد و نمى توان با تمسك به آن دربحث ما برادعاى دوران امر بين محذورين، اشكال كرد.