فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٨
شافعى در شعرى گفته:
| أحـبّ مـن الاخـوان كـل مُـؤاتٍ | و كل غضيض الطرف عن عثراتى |
از برادران خود كسانى را دوست دارم كه همراه و همدل من بوده و از لغزش هاى من چشم پوشى مىكنند.
موارد استعمال «غضّ» در شعر و ادبيات عرب نشان مىدهد كه «غضّ» به نگاه كردن نسبت داده مىشود، نه به چشم، و به معناى خوددارى از خيره شدن، و شكستن و پايين انداختن نظر و خوددارى از خوب نگريستن و متمركز شدن درنگاه مىباشد؛ همان نگاهى كه انسان درزمان حيا و خجالت به خود مىگيرد.
در روايتى مىخوانيم:
كلمه «من» تبعيضيه (٣٣) در آيه همين معنا را تأكيد مىكند {يغضّوا مِن أبصارهم} . بنابراين معناى آيه مىشود:
بخشى از نگاه خود را كم كنيد و نگاه را پايين اندازيد. به عبارت ديگر: به طور كامل نگاه نكرده و نيم نگاهى بيندازيد.
اين ، معناى تبعيض درنگاه كردن است. پس مرد به زن نامحرم دقيق نگاه نكرده و در صورت او خيره نمى شود و همچنين زن درصورت مرد نگاه دقيق ننموده و نگاهش را متمركز نمى كند؛بلكه نيم نگاهى انداخته و باديدى تنگ و گذرا به مرد نگاه مىكند.
معناى «من» نگاه به بعض آنچه ديده مىشود نيست ـ چنان كه نويسنده «قلائد الدرر» قائل شده (٣٤) ـ بلكه تبعيض درنگاه است، نه در مرئى.
بنابراين، براى مرد خيره شدن درصورت زن حرام است، و در هنگام روبه رو شدن و
(٣٣) برخى از مفسران و نحوى ها قائلند كه «مِنْ» براى تبعيض است. ر.ك: تفسير قرطبى، ج١٢،ص٢٢٢. «مِنْ» آن طور كه اخفش مىگويد زايد نيست.
(٣٤) قلائد الدرر،ج٣،ص١٦٠.