فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧
شود و مطّلع گردد، مفهومى ندارد.
بنابراين، «
درمقابل اين دو اطلاق، دو استثنا درآيه ذكر شده:
١. {الا ما ظهر منها} درمقابل اطلاق اول.
٢. {إِلا لِبُعُولَتِهِنَّ أوْ آبائهِنِ أَوْأباء بُعُولَتِهنَّ أَو أبناء ئِهِنَّ} درمقابل اطلاق دوم.
با مجموع دو إستثنا دلالت آيه كريمه برمشخص كردن زينت محرّم، و معيّن كردن بينندگانى كه برزن نشان دادن زينت به آنها حرام است، كامل مىشود.
ما در اين كلام استاد، مناقشه اى نداريم كه فرمود: استثناى اول به معناى جواز نگاه مرد به دست و صورت زن نيست، چون اين قسمت از آيه شريفه، فقط ناظر به جواز نشان دادن زينت هاى نمايان از طرف زن ها است و اين معنى ملازم با جواز نگاه كردن مردها به زينت هاى نمايان بدن زن ها نيست. و ميان اين دو فرق است. پس دراين جا دو حكم داريم: حكم زن درنمايان كردن زينت و مخفى كردن آنها و نيز حكم مرد درنگاه كردن و نگاه نكردن.
و حكم اول با حكم دوم ارتباطى ندارد. پس برزن پوشاندن دست و صورت واجب نيست، ليكن نگاه مرد به آنها حرام است و اين دو،حكم جداگانه اى است و ملازمه اى بين يكى با ديگرى نيست.
مااين كلام آية اللّه خويى(ره) را مىپذيريم؛ اما با اين بيان، نتيجه اى كه ايشان گرفته، چنان كه از تقريرات بحث ايشان بر مىآيد، ثابت نمى شود. چه بسا اشكال دربيان صاحب تقريرات باشد، نه در بيان استاد(ره).
درتفسير اين آيه روايات متعدّدى از عامه و خاصه نقل شده كه همان استظهار ما از معناى آيه را تأييد و برآن تأكيد دارد؛ يعنى مراد دست و صورت است.