در ميان اين طرق قرآن بر پيمودن دو راه نخست (برهان عقلى و مطالعه طبيعت) تكيه مى كند، هرگاه آيات مربوط به معارف كه در آنها به تفكر و تذكر و تعقل دعوت شده و حتى آياتى كه در آنها به خود پيامبر آموزش داده شده كه چگونه با مخالف سخن بگويد، در يك جا گرد آيد، خواهيم ديد فزون از سيصد آيه در اين مورد نازل شده است، ما در اين جا نمونه هايى از دعوتهاى همراه با برهان را از قرآن نقل مى كنيم تا روشن شود كه معارف الهى در حدّ امكان، براى بشر قابل درك است.

خدا پيامبران را براى هدايت مردم فرستاده، آن گاه كه در برابر منكران قرار مى گيرند چنين سخن مى گويند:

(...أَفِى اللّهِ شَكٌّ فاطِرِالسَّماواتِ وَ الأَرْضِ...). (ابراهيم/١٠)

«آيا در وجود خدا كه آفريننده آسمانها و زمين است، شك و ترديد است؟».

دقت در مفاد آيه ما را با دو اصل آشنا مى سازد:

١. خدا يك موجود بديهى است و نبايد در آن ترديد كرد.

٢. وجود آسمانها و زمين با اين عظمت، حاكى از آفريننده اى است كه اين نظام را پديد آورده است.

خدا به پيامبر آموزش مى دهد كه عقيده مسيحيان را كه مبنى بر الوهيت حضرت مسيح است، چنين نقد كند:

(...قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللّهِ شَيْئاً إِنْ أَرادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسيحَ ابنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ...).(مائده/١٧)

«بگو چه كسى مى تواند خدا را از اين كه مسيح و مادر او را نابود كند باز دارد».

در اين آيه بر قدرت مطلقه خدا تكيه شده كه چيزى نمى تواند مانع از