ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٨٨٠ - أبو اسحق شيرازي
به مكه و ادراكش دو تن از شاگردان ابو اسحاق شيرازى « مصنّف المهذب » را در آنجا ( آن دو تن حسين بن على طبرى « مصنّف العدّة » و ابو نصر محمّد بن هيبة الله بندنيجى مصنّف « المعتمد فى الخلاف » بودهاند ) و قرائت او بر هر دو تن و باز گشتنش به يمن و ترويج از مذهب و از كتاب « المهذّب » [١] ترجمهء ابو اسحاق شيرازى را آورده است كه در اينجا مضمون آن آورده مىشود .
« . . خدا خواستاران فقه و طالبان دين را بكتاب شريف فاضل و تصنيف مبارك كامل كه نهايت مجتهدان و غايت پژوهندگان است يعنى كتاب « المهذّب » گرامى و آن را به آنان ارزانى داشت تا مصنفان بدان فقاهت يابند و فتوى دهندگان بدان اعتماد كنند .
« اين كتاب ، تصنيفى است از شيخ امام ابو اسحاق ابراهيم بن على بن يوسف شيرازى فيروزآبادى شيخ و استاذ امامان سه گانه : حسين بن على طبرى و ابو نصر محمد بن هيبة الله بندنيجى و ابو عبد الله محمد بن حسن بن عبدويه مهروبانى .
« گفته شده است كه ابو اسحاق اين كتاب را چند بار نوشته و آنجا را كه با غرض خود موافق نيافته به دجله انداخته تا اين نسخه كه صحت آن مورد اجماع است تهيه و كامل شده است . و حسين بن ابو بكر شيبانى مرا در سال پانصد و هشتاد و يك ( ٥٨١ ) خبر داد كه تأليف « المهذّب » را سبب آن شده كه ابن صبّاغ گفته بوده است : « اذا اصطلح الشّافعىّ و ابو حنيفة ذهب علم ابى اسحاق » چون ابو اسحاق هماره بر تصنيف كتابهايى در خلاف مواظب و مدارسهء آنها را ملازم و مراقب مىبوده است .
« شيخ ابو اسحاق به سال . . در فيروزآباد به دنيا آمده و ابتداء در شيراز نزد ابو عبد الله محمد بن عمر شيرازى كه از اصحاب ابو حامد اسفراينى بوده فقه آموخته و هم در نزد خطيب ابو عبد الله كه از اصحاب ابو نصر خيّاط بوده و نزد غندجانى ابو احمد عبد الرحمن بن حسن كه او هم از اصحاب ابو حامد اسفرايينى بوده پس از تفقّه نزد اشخاص ياد شده ببغداد رفته و در بغداد نزد ابو حاتم محمود بن حسن قزوينى
[١] در پاورقى طبقات نقل شده كه المهذب در آخر سدهء پنجم ، بيست و چهار سال پس از مرگ ابو اسحاق ( ٢٧٦ ) به يمن برده شده است .