ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٥٥٨ - ٣ - طبقه سيم ١ - ابن عيينه ( حكم ) ٢ - ابن أبي ثابت ( حبيب ) ٣ - حمّاد ابن أبو سليمان ٤ - أبو شبرمه ( عبدالله ) ٥ - ابن أبي ليلى ( محمد بن عبد الرّحمن )
و « در اصحاب باقر ( ع ) » گفته است : حكم بن عتيبه ابو محمد كوفى كندى مولى شموس بن عمرو كندى و در « اصحاب صادق ( ع ) » گفته است : حكم بن عتيبه ابو محمد كوفى كندى مولى ، زيدىّ بترىّ » برخى ديگر دو حكم را بعنوان پسر عتيبه آورده و از پسر عيينه يادى نكردهاند چنان كه در كتاب « لسان الميزان » ابن حجر عسقلانى چنين است :
« حكم بن عتيبه نحّاس از مردم كوفه است ابن ابى حاتم او را نام برده ليكن ترجمه نكرده و محلّ آن را سفيد گذاشته است . ابن جوزى گفته است : ابو حاتم كه او را مجهول دانسته از اين باب است كه او قاضى كوفه بوده نه راوى حديث .
« بخارى اين حكم بن عتيبه را با حكم بن عتيبه ، امام و پيشواى مشهور ، يكى دانسته و اين يكى از اشتباهات بخارى است . . » در كتاب جامع الرواة اردبيلى هم نامى از « ابن عيينه » برده نشده و بس « ابن عتيبه » عنوان و همان عبارات رجال شيخ طوسى آورده شده بعلاوه به ابوابى كه رواياتى از وى در آنها است ، نيز اشاره رفته است .
ممقانى در « تنقيح » هر دو را عنوان كرده و در ترجمهء ابن عتيبه پس از ضبط كلمه ( بضم عين مهمله و تاء مثناة فوقانى مفتوح و ياء مثنّاة تحتانى ساكن و باء موحّده مفتوح ) و نقل عبارات رجال شيخ طوسى رواياتى ، به اسناد كشّى از زراره از حضرت صادق ( ع ) و از ابو بصير از حضرت باقر ( ع ) كه بر مذمّت از ابن عتيبه دلالت دارد [١]
[١] زراره به حضرت صادق ( ع ) گفته است : حكم بن عتيبه از پدرت روايت مىكند كه گفته است : « صل المغرب دون المزدلفة » حضرت صادق با ياد كردن سه بار سوگند اين مضمون را گفته است « حكم بر پدرم دروغ بسته ، پدرم چنين چيزى نگفته است » . ابو بصير از حضرت باقر ( ع ) پرسيده است : آيا شهادت ولد زنا جائز است يا نه ؟ حضرت پاسخ داده است : « نه » ابو بصير گفته : حكم بن عتيبه مىگويد : جائز است حضرت گفته است : « خدايا گناهان او را ميامرز خدا به حكم ياد آورى كرده * ( « وَإِنَّه لَذِكْرٌ لَكَ وَلِقَوْمِكَ » پس حكم هر جا كه مىخواهد برود ، يمين باشد يا شمال ، كه علم را جز در ميان اهل بيتى كه جبرئيل در آنجا نازل شده نخواهد يافت »