ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ١٠٤ - ٧ - اوضاع عمومي در عهد دوم ١ - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه ٢ - حقيقت ١٧١ حكومت مردم بر مردم ١٨٧ در اسلام است ٣ - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان
هند مادر معاويه سوابق هند مادر معاويه نيز چه از لحاظ عفاف و پاكدامنى و چه از لحاظ دشمنى با اسلام و مسلمين و اذيّت و آزار پيغمبر ( ص ) و محاربهء با او و دناءت و قساوت و سنگ دلى و بى ادبى نسبت به سرور شهيدان و سالار دليران حمزه ، عمّ گرامى پيغمبر ( ص ) ، و هم چگونگى اسلام آوردن اجبارى و اضطرارى وى با وضع و حال شوهر بى اعتقادش ابو سفيان مناسب مىبوده است .
نسبت به عفاف و پاكدامنى هند در زمان جاهليّت سخنانى مىبوده و مردم چيزهايى مىگفتهاند به طورى كه يك بار ، چنان كه در كتب معتبر اهل سنت به تفصيل آورده شده ، طبق معمول زمان به كاهن رجوع كردهاند [١] . در برخى از همان كتب آمده است كه معاويه سند و نتيجهء خيانت هند بوده است .
عزّ الدين بن ابى الحديد در جزء اول از شرح خود بر « نهج البلاغه » از كتاب « ربيع الابرار » تأليف جار الله علَّامهء زمخشرى [٢] كه از اكابر دانشمندان اهل سنت است مطلبى به مضمون زير نقل كرده است :
[١] سيوطى در تاريخ الخلفاء ( ص ١٩٧ - ١٩٨ ) ذيل ترجمهء معاويه از كتاب « الهواتف » تأليف خرائطى به اخراج او از حميد بن وهب قضيهء هند مادر معاويه را كه نخست زن فاكه بن مغيره بوده و در خانهء او مورد سوء ظن شده و از اين رو به كاهن مراجعه كردهاند به تفصيل ياد كرده است .
[٢] « ابو القاسم محمود بن عمر بن محمد الخوارزمى المعتزلي استاد فن بلاغت ، ملقب به جار اللَّه ، به جهت اين كه چندى مجاورت مكه را اختيار كرده . او را مصنفات بسيارى است از اشهر آنها است « كشاف » كه در حق آن گفته شده : < شعر > انّ التّفاسير في الدّنيا بلا عدد و ليس فيها لعمري مثل كشّاف ان كنت تبغى الهدى فالزم قرائته فالجهل كالدّاء و الكشّاف كالشّاف < / شعر > وفاتش به جرجانيهء خوارزم شب عرفه سنه ٥٣٨ ( ثلح ) » ( هدية الاحباب )