ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٦٤٩ - ٣ - بيبرس در مصر شغل قضا را محصور بر قضاة چهار مذهب مشهور ساخته و از آن زمان اركان چهارگانه خانه كعبه هم به اين چهار مذهب اختصاص يافته است

و هر ركنى بيكى از اين مذاهب چهارگانه اختصاص يافته . . و پيش از آن كه بيبرس اين دستور را بدهد اقامهء فتاوى و احكام بر عهدهء كسانى بود كه هارون رشيد و مأمون عباسى آنان را انتخاب و معين كرده بودند مانند قاضى ابو يوسف و يحيى بن اكثم و ديگر كسانى كه بر طريقهء ائمهء چهارگانه بودند يا خود اجتهاد و مذهب مىداشته جز اين كه در دولت ايّوبى ، مذهب شافعى و مالك را در مصر رواجى نمىبود .
و پيش از دو خليفهء عباسى ، هارون و مأمون ، مردم آزاد بودند و از امثال زهرى و ثورى و معمر بن راشد كوفى و اشباه اينان كه در طلب فقه و حديث ، شدّ رحال كرده و فقه و حديث را بكتاب و تصنيف و تأليف پايبند و مقيد ساخته بودند و پيشتر از اين ، مردم به فقيهان بلاد ، مانند ابن ابى على كوفى و ابن جريج و اوزاعى شامى و امثال اينان كه اتباع تابعان صحابه بودند در احكام و فتاوى مراجعه مىكردند و فتوى آنان را به كار مىبستند .
« در برخى از كتب تاريخ اهل تسنّن چنين آمده كه عامّهء مردم كوفه در عصر امام صادق بفتاوى ابو حنيفه و سفيان ثورى ، و مردى ديگر ، عمل مىكرده‌اند و اهل مكَّه به فتاوى ابن جريج و اهل مدينه بفتاوى مالك ، و مردى ديگر ، و اهل بصره بفتاوى عثمان و سواده ، و غير اين دو ، و مردم شام بفتاوى اوزاعى و وليد و اهل مصر بفتاوى ليث بن سعيد و اهل خراسان به فتاوى عبد الله بن مبارك توجه مىداشته و آنها را به كار مىبرده‌اند و غير از اينان نيز كسانى ديگر اهل فتوى بوده و مردم ، كم و بيش ، از ايشان پيروى مىكرده‌اند تا اين كه در سال سيصد و شصت و پنج كار بر اين قرار يافت كه مذاهب فقهى بر چهار مذهب مشهور استقرار يابد و مذاهب ديگر از ميان برود .
« از ظريفترين اشعارى كه به پيشواى چهار مذهب و هم به دو طريقهء اشعرى و معتزلى اشاره دارد ابياتى است كه صاحب كشكول آنها را نقل كرده است بدين قرار :
< شعر > قلت و قد لجّ فى معاتبتي و ظنّ انّ الملال من قبلى < / شعر >