ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٢٣٢ - ٧ - اوضاع عمومي در عهد دوم ١ - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه ٢ - حقيقت &#١٧١ حكومت مردم بر مردم &#١٨٧ در اسلام است ٣ - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان

فقال له رجل من اصحاب رسول الله صلَّى الله عليه و سلَّم : ارتددت عن الإسلام يا امير المؤمنين ؟ قال : بلى نستغفر الله . قال : و الله لا ساكنتك ارضا ابدا . و خرج عنه » مسلم پس از اين كه سرها را روانه شام ساخته خود راه مكَّه را پيش گرفته ليكن در ميان راه بيماريش شدت يافته و به حال مرگ افتاده پس حصين بن نمير را به جاى خويش برگزيده كه به مكَّه رود و در آنجا آن كند كه وى در مدينه كرده است . مسلم مرده و حصين به مكه رفته و پنجاه روز آنجا را محاصره كرده و آتش در خانهء كعبه افكنده ! و آن را سوزانده ( اوائل ربيع الاول ) محاصرهء مكه تا آخر ماه ربيع كه يزيد مرده و خبر آن انتشار يافته ادامه داشته است چون خبر مرگ يزيد منتشر گشته حصين از محاصره دست كشيده و بسوى شام باز گرديده است .
ابن عبد ربّه در كتاب « العقد الفريد » ( جزء پنجم صفحه ٣٦٥ ) اين مضمون را آورده است :
« هنگامى كه منصور ، خليفه عباسى ، عيسى بن موسى را براى محاربه با پسران عبد الله بن حسن مأمور كرد بوى چنين دستور داد :
« يا ابو موسى چون به مدينه برسى محمد بن عبد الله بن حسن را به اطاعت و پيروى از جماعت بخوان اگر پذيرفت از او به پذير و اگر گريخت از پى وى مرو ، و اگر جز جنگ نخواست با او به جنگ ، و از خدا يارى بخواه و چون بر او پيروز گشتى مردم مدينه را بترس و هراس ميفكن و بر همهء ايشان ببخشا چه ايشان ريشه و تبار و از تخمهء مهاجران و انصارند و در جوار قبر پيغمبر صلَّى الله عليه و سلَّم هستند .
« اينست فرمان و دستور من به تو ، نه چنان كه يزيد بن معاويه هنگامى كه مسلم بن عقبه را به مدينه گسيل داشت به او دستور داد و بوى سفارش كرد كه هر كس در « ثنيّة الوداع » نمايان شود او را بكشد و سه روز جان و مال و ناموس مردم مدينه را بر سپاهيان شام ، مباح سازد و او همچنين كرد و چون خبر به يزيد رسيد به شعر ابن زبعرى ، كه