براى دورهء « تابعان » اوّل ، كه هم اكنون بحث و فحص در پيرامن آن آغاز مىگردد بايد به اين مطلب توجه شود كه اگر عصر « تابعان » از لحاظ امكان فهم حقائق دين و سهولت تحصيل مآخذ قطعى و يقينى براى استخراج وظائف و تكاليف و استنباط احكام فقهى ، به پايهء عصر سعادت نمىرسيده و مانند زمان پيغمبر ( ص ) و عهد صحابه نبوده بطور يقين نسبت به اعصار بعد ، به سعادت نزديكتر بوده و از اين لحاظ بر اعصار و قرون تاليهء متواليه برترى و رجحان دارد زيرا اگر استفادهء مستقيم و بى واسطه از خود شارع مقدس در اين دوره از ميان رفته و به خود آن حضرت دسترسى امكان نداشته استفاده را واسطه بسيار كم مىبوده است بعلاوه واسطه‌اى هم كه به كار مىآمده از صحابه و ياران و معاشران و اشخاص شناخته و آزموده و مورد اطمينان و اعتماد بوده و همهء آن وسائط كم يا بيش از ظواهر و حقائق شريعت و از اصول و فروع احكام ، اطلاع و استحضار مىداشته‌اند و از اين رو فهم و درك احكام بسيار ساده و آسان بوده و بحث و فحص و دقّتهاى صناعى ، كه در زمانهاى بعد معمول و رايج شده ، و هر چه بعد عهد به ميان آمده رايجتر و متداولتر گشته ، ضرورى نمىنموده است .
حديثى از پيغمبر صلَّى الله عليه و آله و سلَّم بطرق متعدد به اين مضمون كه :
« بهترين مردم از امّت من كسانى هستند كه قرن مرا ادراك كرده‌اند و پس از اينان كسانى هستند كه بعد از ايشان مىآيند و از آن پس مردمى هستند بعد از ايشان » وارد و نقل گرديده كه شايد به همان مطلب بالا ناظر و به جهت بهتر بودن متوجّه باشد . .
ابو نعيم حديث فوق را به اسناد از طرقى متعدد به عبارت زير روايت كرده است :
« خير أمّتي قرنى ، ثمّ الَّذين يلونهم ، ثمّ الَّذين يلونهم » در پايان ، اين مطلب هم نگفته نماند كه « يك صد و بيست هزار اهل فتوى » چنان كه از ابن حجر نقل شد كه « و در ميان صحابه نزديك به يك صد و بيست هزار كس هستند كه فتواى آنان . . » بىگمان بدان معنى كه در عصرهاى بعد براى « فتوى » اصطلاح شده و جنبهء صناعى يافته نبوده است بلكه به لحاظ احاديثى كه در بارهء مسائل