ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٣٦٧ - ١٩ - حسن بن محمد بن حنفيّه اعلم زمان خود در &#١٧١ مسائل اختلافي &#١٨٧ بوده است

« هيچ كس را در « مسائل مختلف فقه » از حسن بن محمد اعلم نيافتم . زهرى شما ( مقصودش ابن شهاب است ) غلامى از غلامان او بشمار است » ممقانى در بارهء حسن چنين افاده كرده است :
« در بارهء حسن اطلاعى نداريم جز اين كه شيخ در كتاب رجال خود او را از اصحاب سجّاد ( ع ) ياد كرده و ظاهر اين امر چنان است كه امامى مذهب بوده بهر حال ، حال او مجهول است » در ديگر كتب رجال هم « مجهول » شمرده شده يا لا اقل معرفى نشده چنان كه در « جامع الرواة » اردبيلى و غير آن از وى نامى به ميان نيامده است .
صاحب « قاموس الرجال » بعد از نقل كلام ممقانى و ايراد [١] بر عنوانى كه او به اين عبارت « الحسن بن محمّد بن الحنفيّه ، ابن عليّ بن ابى طالب » كرده خود چنين گفته است :
« و كيف كان ففى نسب قريش مصعب الزبيري « و هو اوّل من تكلَّم فى الأرجاء و توفّى فى خلافة عمر بن عبد العزيز » و مرّ عن ابن ابى الحديد « انّ الحسن بن على بن محمّد الحنفيّة قال فى رسالته فى الأرجاء الخ » فلا بدّ انّه محرّف هذا ، منه او من النّسخة » .
مرادش اينست كه « حسن بن على بن محمد حنفيه تحريفى است از حسن بن محمد بن على حنفيه » و اين تحريف از خود ابن ابى الحديد رخ داده است يا از ناسخ

[١] عين عبارت ايراد اينست : « اقول : الصواب ان يقال : [ و ] ابن على بن ابى طالب عليه السّلام و على تعبيره يصير المعنى ان الحنفية ، ابن على و لا معنى له » و به نظر من چنان كه در حاشيه آن كتاب نوشته‌ام اين ايراد وارد نيست و افزودن « و » ضرورت ندارد زيرا « ابن على » صفت دوم است براى « محمد » و چون « حنفيه » مؤنث است تو هم اين كه معنى چنان شود كه حنفيه ابن على باشد بسيار دور و بىمعنى است .