ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ١١٠ - ٧ - اوضاع عمومي در عهد دوم ١ - لزوم اطّلاع بر اوضاع عمومي براي فهم چگونگي ادوار فقه ٢ - حقيقت &#١٧١ حكومت مردم بر مردم &#١٨٧ در اسلام است ٣ - انطباق دو عصر از عهد دوم بر تمام زمان امويان و اوائل عباسيان

« شنيده‌ام على در صفّين مىخواسته است ترا حكم قرار دهد اگر حكميّت با تو مىشد چه مىكردى ؟
« ابو اسود پاسخ گفته است :
« اگر من حكم مىشدم هزار كس از مهاجران و فرزندان ايشان و هزار كس از انصار و پسران ايشان را فراهم مىساختم آنگاه مىگفتم : شما را به خدا سوگند آيا مهاجران ، خلافت را شايسته تر و سزاوارترند يا طلقاء ؟ . . » سخن در بارهء پدر و مادر معاويه به خلاصهء زير خاتمه مىيابد :
بنا به آن چه از مراجعه به كتب معتبر فريقين و مطالعه و دقّت در مطاوى حالات ايشان نمايانست اينست كه اسلام به حقيقت در آنان رسوخ نيافته و به همان عقائد و افكار جاهلى مىبوده و هر گاه آبى مىديده يا مىدانى مىيافته به شنا و جولان مىپرداخته و به خواهش نهاد و منش سرشت خويش باز مىگشته‌اند .
فقيه مالكى ، ابن عبد ربّه ، اين مضمون را آورده است :
« هنگامى كه معاويه از جانب عمر امارت شام را مىداشت سفرى به مكَّه در آمد چون به نزد مادر خود ، هند ، رفت هند وى را گفت :
« فرزندم ! در جهان كم اتفاق افتاده كه زنى را مانند تو فرزندى بوجود آيد .