ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ١٣ - ٢ - زنان صحابيه ١ - فاطمه زهرا ( ع ) ١ - عصمت فاطمه ٢ - قضيه فدك ٣ - مباحث فقهي مسئله فدك ٤ - خطبه فدك ٥ - سهم ذى القربى ٦ - احتجاج فقهي فاطمه بر سهم ذى القربى

فدك در قضيهء مطالبهء فدك استدلالهايى در كتب معتبرهء شيعه و سنّى از فاطمه ( س ) دختر پيغمبر ( ص ) و هم از خليفهء اوّل نقل شده كه از لحاظ فقهى و از جنبهء طرز استنباط و استخراج ، به جا و شايسته است در اين موضع ياد گردد :
فدك كه به گفتهء ياقوت حموى در كتاب « معجم البلدان » ديهى است در حجاز كه تا مدينه دو يا سه روز راه است [١] . از جملهء « فيء » يعنى از محلهايى است كه بدون جنگ و بىلشكر كشى به پيغمبر ( ص ) واگذار شده و به حكم آيهء * ( « ما أَفاءَ الله عَلى رَسُولِه مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّه وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبى . . » ) * [٢] به آن حضرت اختصاص يافته است .
مجلسى از « جامع الاصول » ابن اثير به اخراجش از صحيح ابى داود از عمر روايت كرده كه اين مضمون را گفته است :
« اموال بنى نضير از چيزهايى است كه اهل اسلام بر آن جنگى نكرده و خدا آنها را به رسولش برگردانيده . پس ديههاى عرينه [٣] و فدك و . . به رسول خدا مخصوص گشته كه در مخارج و نفقات ساليانهء اهل خود مصرف مىكرده و اگر چيزى از مخارج

[١] مجلسى گفته است : « قال الفيروزآبادي : فدك محركة ، موضع بخيبر » . و قال فى مصباح اللغة : بلدة بينها و بين مدينة النبي ( ص ) يومان و بينها و بين خيبر دون مرحلة » .
[٢] آيهء ٧ از سورهء ٥٩ ( سورهء الحشر ) و آيهء ششم از همان سوره * ( « وَما أَفاءَ اللَّه عَلى رَسُولِه مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْه مِنْ خَيْلٍ وَلا رِكابٍ »
[٣] « بلفظ تصغير « عرنه » و قيل : قرى بالمدينة » ( معجم البلدان )