ادوار فقه ( فارسي ) - شهابی، محمود - الصفحة ٦٩٧ - ٢ - نسب أبو حنيفه و ايراني بودن وي
( از اصحاب ) و عطاء بن ابى رباح و ابو اسحاق سبيعى [١] و حمّاد بن ابى سليمان ( تا شانزده تن كه نام برده - از تابعان - ) و غير اينان را ديده و ابو يحيى حمّانى و هيثم ابن بشير و عبد الله بن مبارك و وكيع بن جراح و ابو يوسف قاضى و محمد بن حسن شيبانى ( تا چهارده تن كه نام برده ) و گروهى ديگر از او روايت كردهاند و اقوال مختلفى در نام و نام پدر و محلّ تولَّد او ( كابل و بابل و ترمذ و انبار و نساء ) نقل كرده به اسناد از نوهء او ، اسماعيل بن حمّاد بن ابى حنيفه ، اين مضمون را آورده است [٢] .
« من اسماعيل پسر حمّاد پسر نعمان پسر ثابت پسر نعمان پسر مرزبان از « ابناء » آزاد و آزادهء ايران هستم . به خدا سوگند هر گز ما بنده نبودهايم . نيايم به سال هشتاد ولادت يافته و پدرش ثابت او را به نزد علىّ بن ابى طالب برده و او كودكى بوده پس على در حق او و ذريّه اش دعا كرده و بركت خواسته و ما را اميد است كه خدا آن دعا را از على ( ع ) در بارهء ما اجابت كرده باشد » نعمان بن مرزبان ، پدر ثابت همان است كه در روز نوروز يا مهرگان براى على ( ع ) فالوذج ( نوعى حلوا ) برده و على ( ع ) گفته است « نوروزنا - يا - مهرجونا كلّ يوم » آن چه در زير عنوان دوم آورده بدين خلاصه است كه :
ابن هبيره كه از طرف مروان ، آخرين خليفهء اموى ، والى عراق بوده است
[١] « بفتح السين المهملة و كسر الباء الموحدة و بعدها ياء معجمة باثنتين من تحتها ساكنة و فى آخرها عين مهملة ، هذه النسبة إلى سبيع و هو بطن من همدان و هو السبيع بن و بالكوفة محلة معروفة يقال لها السبيع لنزول هذه القبيلة فيها ، و المشهور بهذه النسبة جماعة منهم ابو اسحاق عمرو بن عبد اللَّه بن على السبيعي ولد سنة تسع و عشرين فى خلافة عثمان . راى عليا و ابن عباس و من الصحابة مات سنة سبع و عشرين و مائة » ( اللباب )
[٢] خطيب از قول عمر بن حماد بن ابو حنيفه نسبت را چنين آورده « ابو حنيفة نعمان بن ثابت بن زوطى » و معروف هم همين بوده است و زوطى را پسر « ماه » ياد كردهاند .