و ابو جعفر ، محمد بن احمد بن نصر ترمذى [١] كه در بغداد سكنى داشته و در عراق در زمان وى شافعيه را فقيهى پارساتر و بزرگتر . . نبوده و او خود گفته است :
من در فقه بمذهب ابو حنيفه بودم تا سالى كه به حجّ رفتم در مسجد مدينه ، پيغمبر ( ص ) را در خواب ديدم گفتم : يا رسول الله من فقه ابو حنيفه آموخته و در فقاهت پيرو او هستم آيا چنين باشم و آن مذهب را به كار برم ؟ گفت : نه . گفتم : آيا از فقه مالك پيروى كنم و مذهب او را به كار برم ؟ گفت : آن چه از مذهب مالك با سنّت من موافق است بگير و به آن عمل كن . گفتم : آيا از مذهب شافعى پيرو باشم و قول او را به كار بندم ؟
گفت : او را از خود قولى نيست ، او سنّت مرا گرفته ، و بر مخالفان آن رد كرده است .
ابو جعفر ترمذى در ذى حجه از سال دويست [٢٠٠] ولادت و در محرم از سال دويست و نود و پنج [٢٩٥] وفات يافته است .

[١] « اين نسبت به شهرى است قديم در كنار نهر بلخ ( جيحون ) برخى آن را بفتح تاء و برخى بكسر مىگويند و متداول بر زبان مردم خود آن شهر ، فتح تاء و كسر ميم است و آن چه ما از قديم دانسته‌ايم : كسر تاء و كسر ميم است و برخى از اهل معرفت و آشنايى ، آن را بضم تاء و ضم ميم مىگويند و از مشاهير اين شهر است و ابو جعفر محمد بن احمد بن نصر فقيه شافعى كه فقيهى زاهد و ثقه بوده و به سال دويست
[٢٠٠] متولد شده و در سال دويست و پنجاه ( ٢٥٠ ) در گذشته است » . در تاريخ فوت ترمذى هم در نسخه « اللباب » اشتباه رخ داده چه خطيب هم مانند ابو اسحاق ، آن را به سال دويست و نود و پنج
[٢٩٥] ضبط كرده و قضيه خواب ترمذى را هم آورده است . اين اشاره در اينجا به مورد است كه فقيهى مانند ترمذى بخواب تغيير مذهب داده باشد ليكن بيشتر دانشمندان اهل تسنن به استناد روايتى ( من رآني فقد رآني ) ديدن پيغمبر ( ص ) را در خواب حجت مىدانند و توجه به اين نكته ندارند كه بر فرض صحت روايت ، در بارهء كسى اين حجيت ثابت است كه در بيدارى پيغمبر ( ص ) را ديده باشد و در خواب همان صورت و هيئت را ببيند و گر نه از كجا معلوم كه صورتى كه در خواب به نظرش رسيده صورت و هيئت واقعى پيغمبر ( ص ) باشد نه صورتى ديگر به آن نام .