تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٧ - ثانيا كردار نيك

[٤١] أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها- آيا هنوز ندانسته‌اند كه ما از اطراف اين سرزمين مى‌كاهيم.» مراد كاستن از كرانه‌هاى زمين، يا اهلاك منكران است چنان كه فرمود

«بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتَّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ؟» (انبياء، ٤٤) و يا مرگ علماست، زيرا چون از شمار آنان كاسته شود رحمت الاهى از مردم زمين رو مى‌گرداند، علما به منزله كوه‌هاى استوار در زمين‌اند.

در اين جا نكته‌اى تفسيرى درباره جهان هستى نيز به نظر مى‌رسد

مى‌گويند كره زمين رفته رفته كوچك مى‌شود و شايد آيه مذكور اشاره داشته باشد به اين كه زمين از دو قطب فشرده شده است. [٢٠] وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ‌- و خدا حكم مى‌كند و هيچ چيز حكم او را فسخ نمى‌كند.» خداست كه جهان عملا تحت فرمان اوست و هر چيزى را كه اراده كند از فرمان او سر نمى‌پيچد و به چيزى كه حكم كند كسى قادر به تغيير حكم او نيست.

وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ‌- و او به سرعت حساب مى‌كشد.» [٤٢] وَ قَدْ مَكَرَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَلِلَّهِ الْمَكْرُ جَمِيعاً- كسانى كه پيش از اينان بودند مكرها كردند ولى همه مكرها نزد خداست.»/ ٣٦٣ انسان گاهى چنين مى‌پندارد كه به همه چيز تواناست. خداوند به او پاسخ مى‌دهد: «اگر مى‌خواهى مكر كنى، مكر من سخت‌تر از آن توست، زيرا مكر من مهلت دادن و سر خود رها كردن است».

يَعْلَمُ ما تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ وَ سَيَعْلَمُ الْكُفَّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدَّارِ- مى‌داند كه هر كسى چه مى‌كند و كافران به زودى خواهند دانست كه آخرت از آن‌