تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥١ - نيرنگ بى اثر

[٤٧] كافران مى‌پنداشتند كه خدا از ستم ايشان در مى‌گذرد- و نه چنان است- او پيامبرانش را وعده داده است كه با قدرت و غلبه خود دشمنان آنان را فرو مى‌گيرد. اگر رحمت و غفران از بارزترين اسماى الاهى باشند، در برابر آن «عزيز» و «منتقم» نيز از اسماى حسنى است و خدا به سبب وعده‌اى كه به پيامبران داده است عزّت و انتقام را در فرو گرفتن كافران اعمال مى‌كند، از اين رو نبايد غرقه پندار ساده و ستمكارى بر بندگان باشند.

فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انتِقامٍ‌- مپندار خداى وعده‌اى را كه به پيامبرانش داده است خلاف مى‌كند. خداوند پيروزمند و انتقام گيرنده است.» [٤٨] ممكن است بپرسند: در اين صورت چرا خداوند از ستمكاران با وجود كثرت ظلم آنان انتقام نمى‌گيرد؟ پاسخ اين است كه انتقام و تعذيب به روز قيامت موكول شده است.

يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ- آن روز كه زمين به زمينى جز اين بدل شود و آسمانها به آسمانى ديگر و همه در پيشگاه خداى واحد قهّار حاضر آيند.» درياها بخار مى‌شوند و كوه‌ها با زمين هموار مى‌گردند، زمين كاملا مسطّح و هموار بى هيچ كژى و بلندى مى‌شود، در اين صورت زمين ديگر زمين معهود نيست و جز آن است كه مى‌شناسيم؛ از سوى ديگر رنگ آسمانها تغيير مى‌يابد و اجرام آسمانى به هم در مى‌آيند، خورشيد و ماه جمع و ستاره‌ها پراكنده مى‌شوند، در اين صورت آسمانها همان آسمانهاى معهود نيستند. در همين زمان است كه كافران جلو محكمه الاهى مى‌ايستند. اينجاست كه نام «عزيز ذو انتقام» تجلّى مى‌كند، آيا راه گريزى هست؟

/ ٤٢٨ [٤٩] امّا گناهكاران را آشكارا با دستهاى به زنجير بسته و با زنجيرى به طول هفتاد گز به محشر مى‌آورند.

وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ- مجرمان را در آن روز