تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧١ - سفارش يوسف

سوى ديگر خدايى كه زندان را براى او مقدّر كرده بود، نجات او را نيز نوشته بود، بدين سان كه ملك در خواب هفت گاو فربه را مى‌بيند كه هفت گاو لاغر آنها را مى‌خورند و نيز هفت سنبل سبز را مى‌بيند كه هفت سنبل خشك آنها را مى‌خورند. از بزرگان دربار مى‌خواهد كه خواب را تعبير كنند و آنان مى‌گويند: «خوابهايى آشفته است و ما از اين كار ناتوانيم». دوست زندانى يوسف در آن جا حاضر بود، يوسف را به ياد آورد كه هنوز در زندان است. به دستور ملك نزد او رفت و تعبير خواب را از او جويا شد. يوسف گفت: «هفت سال فراخ و حاصل خيز در پيش داريد و به دنبال آن هفت سال قحط، اين سالها آن سالها را يعنى اندوخته‌ها را خواهند خورد و سپس سالى پر نعمت خواهد رسيد كه مردم گرسنگى را مهار خواهند كرد. [١٧] بدين سان خداوند اسباب نجات يوسف را فراهم آورد.

/ ٢٠٨

شرح آيات

سفارش يوسف‌

[٤٢] ساقى به تعبير خواب نجات مى‌يافت كه يوسف با استفاده از فرصت از او خواست كه شكايت او را نزد پادشاه بگويد، امّا يوسف مى‌بايست در اين باره به خدا توسّل مى‌جست نه به زندانى نجات يافته يا پادشاه، زيرا وى پيامبر خدا بود و مى‌بايست پيوندهاى خود را از مردم ببرد و تنها دل به خدا ببندد.

وَ قالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ ناجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ‌- به يكى از آن دو كه مى‌دانست رها مى‌شود گفت: مرا نزد مولاى خود ياد كن.» چرا قرآن تعبير «ظنّ» را به كار برده است، حال آن كه پيش از اين گفته بود. يوسف به تعليم الهى تعبير خواب را مى‌داند؟ صاحب مجمع البيان در پاسخ مى‌گويد: «ظنّ» در اين جا به معنى «علم» است، و معنى آيه اين است كه به آن‌