تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٦٨ - دليل خدا، زمين

گذشتگان و آيندگان احاطه دارد و بازگشت همه مردم به سوى اوست.

بدين‌سان امور آدمى به مشيّت الاهى مى‌پيوندد: از مادرش زمين و زندگى در آن آغاز مى‌كند، به سوى بهره‌گيرى از باران آسمان پيش مى‌رود و سرانجام به خدا باز مى‌گردد، آيا بهتر نيست كه تسليم خدا باشيم؟

شرح آيات

دليل خدا، زمين‌

[١٩] آدمى زمينى را كه از آن به وجود آمده است دوست مى‌دارد. وى از بركات آن برخوردار شده و در روى آن حركت كرده و در دفاع از چند وجب زمين خون خود را ايثار كرده است، آيا اين آدمى نمى‌داند كه آفريننده آن خداست؟

اوست كه زمين را، پس از آن كه توده‌اى گداخته بود، گسترده است و در آن كوه‌ها نهاده چنان كه توازن آن با دقيق‌ترين نظام حفظ مى‌شود و اوست كه به وزن كوه‌ها آگاه است.

وَ الْأَرْضَ مَدَدْناها وَ أَلْقَيْنا فِيها رَواسِيَ‌- و زمين را گسترديم و در آن كوه‌هاى عظيم افكنديم.» مراد از «رواسى» كوه‌هاى ثابت و استوار است.

وَ أَنْبَتْنا فِيها مِنْ كُلِّ شَيْ‌ءٍ مَوْزُونٍ‌- و از هر چيز به شيوه‌اى سنجيده در آن رويانيديم.» «وزن» از پيمانه دقيق‌تر است و هر چيز وزن مخصوص دارد نه آن كه صرفا مجموعه باشد، بلكه چنان كه مى‌دانيم هر مادّه شيميايى از عناصر ديگرى به نسبت‌هايى معيّن تركيب مى‌يابد و اين نسبت كم و زياد نمى‌شود چنان كه اگر كم و زياد گردد ماده ديگرى با ويژگيها و اختلافاتى/ ٤٥١ نسبت به مادّه قبلى خواهد بود.

[٢٠] خداوند زندگى آدمى را از زمين تأمين كرده است. او را آموخته است كه چگونه زندگى كند؟ انواع شكارهاى برّى و بحرى را آفريده و چگونگى صيد و زراعت را به وى تعليم كرده است. گنجهاى خير و بركت را در زمين به وديعه نهاده‌