تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١ - توانگرى و تهيدستى

گواه بگيريد./ ٢٣ امّا قطعا به اين تحدّى پاسخ نخواهند داد. بايد بدانيم كه هر چه نازل شده است به علم خداست و زاده آن علم فراگير است و بر ماست كه با تمام وجود به قرآن گردن نهيم.

اين سخنان تمهيدى براى بيان حقيقت رسالت و حكايت پايدارى پيامبر در برابر خرافات جاهلى است.

شرح آيات

توانگرى و تهيدستى‌

[٩] نعمت كه از سوى خدا باشد، نبود آن در زمانى محدود يا وجود آن در وقت ديگرى دليل آن نيست كه تا ابد باقى يا زايل خواهد بود، زيرا بخشيدن يا گرفتن نعمت بر پايه حكمت بالغه پروردگار است و وى قادر است بر حسب حكمت و با وجود شرطهايى نعمت را باز گرداند و از اين رو مردم نبايد به هنگام نبود نعمت نوميد، و به نعمتهاى ديگرى كه خداوند به ايشان بخشيده است ناسپاس باشند و با عينك سياه به زندگى بنگرند كه در اين صورت زندگى را تيره مى‌بينند.

«وَ لَئِنْ أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ثُمَّ نَزَعْناها مِنْهُ إِنَّهُ لَيَؤُسٌ كَفُورٌ- اگر به انسان رحمتى بچشانيم آن گاه از او بازش گيريم مأيوس مى‌شود و كفران مى‌ورزد.» [١٠] به هنگام نزول نعمت به ويژه پس از مشقّت و سختى كه اثرى عميق‌تر در نفس آدمى دارد، تعادل از ميان مى‌رود و انسان مى‌پندارد كه سختيها تا ابد او را ترك كرده‌اند، شادى و سرمستى بر او مسلّط مى‌شود و در نتيجه كاستى و ناتوانى در خود نمى‌بيند و ذهنش به آن نعمت متمركز شده و به آن مى‌نازد.

«وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّيِّئاتُ عَنِّي إِنَّهُ لَفَرِحٌ/ ٢٤ فَخُورٌ- و اگر پس از سختى و رنج نعمت و آسايشى به او بچشانيم مى‌گويد ناگواريها از من دور شده است و در اين حال شاد است و فخر مى‌فروشد.» [١١] كفران نعمت و نشناختن آن يكسان است، همچنين است فخر و