تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٣ - توحيد و فروع آن

لازمه «محكم بودن» وجود حكمت است، كسى كه از خطوط زندگى آگاه نباشد چگونه مى‌تواند برنامه‌اى كامل براى زندگى بنهد و به هدف خود برسد، و لازمه «تفصيل» آگاهى و آشنايى كامل به دقايق و لطايف امور است و خداست حكيم آگاه.

«مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ- از جانب حكيمى آگاه.» حكمتى كه در سراسر جهان هستى مى‌بينيم و آگاهيى كه در دقايق و لطايف امور ملاحظه مى‌كنيم، مانند آفرينش صورت مورچه و بندهاى پاهاى او يا سلّول زنده يا هسته‌اى (اتمى) كه بى‌نهايت ظريف و كوچك است، همه بر حكمت و آگاهى خدا دلالت دارد. خالق حكيم كهكشانها و صانع خبير هسته است كه به حكمت خود امر به اخلاص در عبارت داد و با «آگاهى» خود برنامه تفصيلى براى اين عبادت نهاد.

/ ١٣

توحيد و فروع آن‌

[٢] از جمله آيات محكمه قرآن دعوت آشكار به ردّ شرك است.

«أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ‌- كه جز خداى يكتا را نپرستيد،» زيرا توحيد بينش كلّى است و ساير شرايع الهى از آن متفرّع مى‌شوند و پس از توحيد «رسالت» است كه با نقشى كه دارد از فروع توحيد به شمار مى‌رود.

«إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ- من از جانب او بيم دهنده و مژده دهنده شما هستم.» [٣] آمرزش خواهى فرع دوم توحيد است. زيرا چون دل آدمى صادقانه به خدا بگرود و عظمت و بزرگوارى و نيز نعمتهاى بى شمار او را بشناسد، در برابر خدا احساس كوچكى مى‌كند، آمرزش مى‌جويد و به او مى‌پناهد. در آيه ديگرى آمده

«فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ‌ [١] كه استغفار پس از «ايمان» قرار گرفته،