تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٢ - برنامه خدا دژ مدنيت

در آن جا به جاى آب چرك و خونش بخورانند.» و شايد اين چرك زخم همان لعاب زبانهاى ستيزه‌گر آنهاست كه جز سخن باطل نمى‌گويد.

[١٧] آب را جرعه جرعه مى‌نوشند، امّا به آسانى از گلوهايشان پايين نمى‌رود، با اين حال خواستار آن آبند، زيرا سخت تشنه‌اند.

/ ٣٩٣ يَتَجَرَّعُهُ وَ لا يَكادُ يُسِيغُهُ وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ‌- جرعه جرعه آن را مى‌نوشد و هيچ گواراى او نيست و مرگ از هر سو به او مى‌تازد امّا نمى‌ميرد.» امّا نمى‌ميرند، زيرا در قيامت مرگى نيست.

وَ مِنْ وَرائِهِ عَذابٌ غَلِيظٌ- و به دنبال آن عذابى سخت وجود دارد.»

برنامه خدا دژ مدنيّت‌

[١٨] اعمال كافران بيهوده و باطل است، زيرا با سنّتهاى الاهى سازگار نيست، مانند اين است كه كسى در بيابان راه را گم كند و به گامهاى خود شتاب بخشد، آيا به مقصد مى‌رسد؟! مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ‌- مثل اعمال كسانى كه به خدا كافر شده‌اند چون خاكسترى است كه در روزى طوفانى بادى سخت بر آن بوزد.» مراد روزى است كه از آغاز تا انجام، بادهاى سخت در آن بوزد. خاكستر چون پايه‌اى ثابت و پناهگاهى استوار ندارد در هوا پخش مى‌شود، همچنين است عملى كه از زمين اعتقاد راستين نشأت نكند و در پناه برنامه آسمانى قرار نگيرد.

لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى‌ شَيْ‌ءٍ- توان نگه داشتن آنچه را كه به دست آورده‌اند ندارند.» اساس جهان بر اين است كه آدمى از كوشش خود سود ببرد (ليس للانسان الّا ما سعى)، امّا كوششى كه از خواهش نفس و تمايلات طبيعى و شهوات پيروى‌