تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢١ - آيين كشاكش

خداوند از اعمال بندگان ناآگاه نيست و علم و قدرتش بر همه اعمال آنان فراگير و چيره است.

بدين سان در سوره هود ضرورت توكّل بيان شده و بيشتر/ ١٤٨ آيات آن بر محور توكّل مى‌چرخند.

شرح آيات

آيين كشاكش‌

[١١٨] كشاكش آيين زندگى است و بايد كوشيد تا راههاى به نتيجه رسيدن آن را يافت، امّا نبايد نوميد شد يا از بيم رو به رو شدن با آن به اين سو و آن سو نگريست. «كشاكش» مانند اجل معلّق است كه مى‌توان از آن اجتناب جست و نيز مانند عقب ماندگى و بيمارى و فقر و همه دشواريهاى تمدّن بشرى است كه بايد كوشيد تا آنها را تا حدّ امكان تخفيف داد بى آن كه نوميد شد.

وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً- و اگر پروردگار تو خواسته بود همه مردم را يك امّت كرده بود.» اگر خدا مى‌خواست همه مردم را از آغاز مؤمن مى‌آفريد چنان كه آفرينش آنان يكسان است، همه از نعمت چشم و زبان و لب بهره‌مندند، امّا دو نيروى مختلف در آنان نهاد وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ‌- و آنان را مكلّف ساخت كه از «عقبه» بگذرند فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ-.

وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ‌- ولى همواره گونه‌گون خواهند بود.» مردم هم چنان در اختلاف‌اند بى آن كه اين اختلاف را خدا خواسته باشد، بلكه ناتوانى خرد و قوّه شهوات مايه اختلاف گرديده است.

[١١٩] از ميان مردمى كه اختلاف مى‌كنند شمارى مشمول هدايت شده، به ريسمان الاهى چنگ زدند و خداوند با دين و نور خود آنان را يگانه كرد، چنان كه اگر همه آنچه در زمين است، خرج مى‌شد، اين يگانگى دلها به وجود نمى‌آمد.

نتيجه آن كه وحدت هدف والاى انسانى است كه بشر در راه آن مى‌كوشد،