تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٠٨ - پس برخى از ايشان بدبخت و برخى خوشبخت هستند

به فرمان او سخن نگويد.» در آن روز مردم خود به دو گروه تقسيم مى‌شوند: بدبختان كه فرصت كارهاى نيك را در دنيا از دست داده‌اند و در اين جا دستشان خالى است و اعمالشان صرفا بد است. اينان اهل دوزخ‌اند، خوشبختان كه كارهايشان صرفا براى خداست و در نتيجه اهل بهشت‌اند.

فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ- و مردمان بعضى بدبخت و بعضى خوشبخت باشند.» [١٠٦] كيفر بدبختان اين است كه در آتش مى‌سوزند نه مى‌ميرند و نه زنده مى‌مانند بلكه مدام دچار رنجهاى گوناگونند. گاهى به جهت ضعف آهى خفيف (زفير) و گاه به سبب درد سخت آهى بلند (شهيق) مى‌كشند.

فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَ شَهِيقٌ‌- امّا بدبختان در آتش‌اند و مردمان را در آن جا ناله‌اى زار و خروشى سخت بود.» [١٠٧] اين كافران در آتش دوزخ جاودان مى‌مانند تا زمانى كه آسمانها و زمين پيرامون دوزخ پايدار باشند.

/ ١٣١ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ‌- و تا آسمانها و زمين باقى است در آن جا جاودانه بمانند مگر آنچه پروردگارت بخواهد.» پرسشى كه مفسّران مطرح كرده‌اند اين است كه چرا استثناى «مشيّت الهى» آمده است؟ و پاسخهاى متعدّد گفته‌اند و به نظر من پاسخ نزديك به حقيقت اين است كه خدا به وعده خود وفا مى‌كند امّا چيزى بر او محتوم نيست خاصّه كه كيفر و پاداش براى بدبختان است امّا درباره خوشبختان به اندازه گناه نيست بلكه تنها بر حسب كار نيك است. و از سوى ديگر همه اينها به مقام ربوبيّت مرتبط است. نماز چون براى خداست، ثواب بزرگى دارد و همچنين ترك نماز كار قبيح و داراى كيفر سختى است، اين نيز به مقام پروردگار متعال مربوط است و به همين سبب اوست كه مدّت و اندازه و نهايت آن را تعيين مى‌كند چنان كه آيه به اين اشاره دارد.