تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٠ - نيرنگ بى اثر

/ ٤٢٦

نيرنگ بى اثر

[٤٦] گاهى كافران چنين مى‌پندارند كه اگر برنامه آنان بهتر از پيشينيان باشد، مى‌توانند خود را از كيفر ستمكارى خود نجات دهند، امّا هيهات! همه كافران مكر كردند و مكر آنان زير سلطه خدا قرار داشته است، خداست كه عقل و اراده و نيرو به ايشان بخشيد تا آن كه توانستند برنامه ريزى كنند و هر گاه بخواهد آگاهى و انديشه را از آنان مى‌گيرد و مكرشان به زيان خودشان باز مى‌گردد.

وَ قَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ‌- آنان نيرنگهاى خود نمودند،» براى حفظ خود به هر وسيله ممكن دست يازيدند.

وَ عِنْدَ اللَّهِ مَكْرُهُمْ‌- و خدا از نيرنگهايشان آگاه بود.» امّا كارها در حقيقت به دست خداست نه به دست بنده، و بنده در اراده خود اختيار ندارد، و اين كه كسى گناه و نافرمانى مى‌كند به معنى چيرگى بر خدا نيست، زيرا با نيرويى اين عصيان را انجام مى‌دهد كه او به بندگانش داده است. و گاهى مكر بشر چنان قوى است كه كوه‌ها را از هم مى‌پاشد.

وَ إِنْ كانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبالُ‌- هر چند كه از نيرنگهايشان كوه از پاى در مى‌آمد.» جاهليّت نو كه توانسته است فضا را در نوردد، در ژرفاى اقيانوسها فرو رود، اتم را بشكافد و كوه‌ها را هموار كند، چنين مى‌پندارد كه از عقوبت ستم بر محرومان و مستضعفان مى‌تواند بگريزد، امّا هيهات! خدايى كه اين نيروها را به آدمى بخشيده تواناست كه هر زمان كه بخواهد از او پس بگيرد.

هر نسلى از كافران گمان مى‌كرد كه به قلّه تسخير طبيعت رسيده است، ليكن/ ٤٢٧ پس از آن كه اجلش فرا رسيد مكرش او را فرا گرفت و اغلب با همان نيرويى كه مى‌پنداشت حافظ اوست نابود شد. خدا فرعون را غرق كرد، و زمين قارون را با گنجهايش فرو برد و دژهاى عاد كه بر پايه تخته سنگها ساخته شده بود با زمين يكسان شد.