تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣١ - سخن ثابت و استوار

مثلهايى كه خدا مى‌زند براى ياد آورى مردم است. از راه تشبيه شئون بشرى به طبيعت مخلوق، خرد آدمى به كنه حقايق راه مى‌يابد. فرقى نمى‌كند كه اين درخت نخل يا درختى خيالى يا گمنام يا حتى مراد شجره طيّبه پيامبر (ص) و خاندان پاك او باشد، چنان كه در روايات بسيارى آمده است؛ زيرا هدف شناختن امرى است كه ثبات عقيده راستين همراه با بارور و پر ثمر بودن آن را به طور قطع بيان كند.

[٢٦] امّا سخن بد، يعنى نفسى كه بر عقيده استوارى نيست، همانند درخت بدى است كه نمى‌تواند در زمين قرار يابد و ميوه هم ندارد.

وَ مَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ- و مثل سخن ناپاك،» «كلمه» در قرآن اشاره به محتوا و نه به لفظ است، چنان كه كلمة اللَّه «كن فيكون» اشاره به اراده والاى خداست، و «عيسى» صورت مجسّم «كن فيكون» است و به همين جهت «كلمة اللَّه» خوانده شده است.

كلمه بد يعنى انديشه بد و باطل كه از آن به «كلمه» تعبير شده است و از سياق عبارت پيداست كه مراد شريك قرار دادن بر خدا براى گمراه كردن مردم‌ جَعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلُّوا عَنْ سَبِيلِهِ‌ است.

/ ٤٠٣ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ ما لَها مِنْ قَرارٍ- چون درختى ناپاك است كه ريشه در زمين ندارد و بر پا نتواند ماند.» برخى از اجتماعات گمراه قبيلگى يا حزبى شبيه اين درخت خبيثه‌اند مانند بنى اميه در تاريخ و حزب بعث كنونى.

سخن ثابت و استوار

[٢٧] سخن پاك كلمه توحيد است كه خداوند مؤمنان را بر آن استوار مى‌كند و در دژ آن پناه مى‌دهد تا آن كه اميال شهوانى بر آنان نتازد و تند باد فشارها آنان را نجنباند. نه تشويق توانگران مرفّه مى‌تواند و نه تهديد مستكبران كه مؤمنان را از پايگاههاى استوار در دفاع از حق و عزّت خود بيرون كند.