تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢٧ - گفتگوى ضعفا با مستكبرين

استوار و شاخه‌هايش بالا رفته باشد، ميوه‌هايش دايمى است. حال آن كه سخن و عقيده فاسد مانند درختى بد است كه نه ريشه دارد و نه ثباتى. بدين سان خداوند اعمال مؤمنان را با عقيده نيك و ثواب استوار مى‌كند، حال آن كه گمراهان را به حال خود رها مى‌كند. خدا بر بندگانش قاهر و مسلّط است و هر چه خواهد كند بى آن كه مورد سؤال قرار گيرد امّا بندگان مسئولند.

شرح آيات

گفتگوى ضعفا با مستكبرين‌

[٢١] چون آدمى پيرو حق باشد، خدا ضامن عمل اوست، امّا اگر از مستكبرى كه بهتان و دروغ به خدا مى‌بندد پيروى كند، چه كسى در روز قيامت، آن گاه كه مستكبر و مستضعف هر دو در يك صف در برابر خدا مى‌ايستند، عمل او را ضمانت خواهد كرد؟

وَ بَرَزُوا لِلَّهِ جَمِيعاً فَقالَ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا مِنْ عَذابِ اللَّهِ مِنْ شَيْ‌ءٍ- همه در پيشگاه خدا حاضر آيند. ناتوانان به آنان كه گردنكشى مى‌كردند گويند: ما پيرو شما بوديم آيا اكنون مى‌توانيد ما را به كار آييد و اندكى از عذاب را از ما دفع كنيد.» يعنى ضعفا به مستكبران زورمند كه خود را از مردم برتر مى‌شمارند مى‌گويند: آيا ضامن اعمال ما مى‌شويد، امّا مستكبران نه فقط به گمراهى خود اعتراف مى‌كنند بلكه به اين مسئله اقرار دارند كه گردن كشى آنان غلط بزرگى بوده است.

قالُوا لَوْ هَدانَا اللَّهُ لَهَدَيْناكُمْ سَواءٌ عَلَيْنا أَ جَزِعْنا أَمْ صَبَرْنا ما لَنا مِنْ/ ٣٩٩ مَحِيصٍ‌- گويند: اگر خدا ما را هدايت كرده بود ما نيز شما را هدايت مى‌كرديم.

حال ما را راه خلاصى نيست، براى ما يكسان است چه بى‌تابى كنيم چه شكيب ورزيم.» يعنى جزع كنيم يا نكنيم، از عذاب خدا رها نتوانيم شد.