تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٩ - تحقق رؤيا

كردن كه اشاره به الوهيّت طرف باشد. امّا اگر احترام كسى به قصد بزرگداشت نه تقديسى باشد و اطاعت از او به نيّت پرستش خدا و خضوع در برابر او از طريق اطاعت ولىّ امر باشد، سجده بر او حرام نيست، مگر آن كه سجده ذاتا رمز الوهيت تلقّى شود چنان كه هم اكنون در ميان ما مسلمانان مصطلح است.

بسيارى از ملّتها در ديدارهاى خود به اندازه ركوع يا بيشتر به عنوان احترام خم مى‌شوند، و اين ابدا معنى اعتقاد به الوهيّت شخص مورد احترام را نمى‌رساند و به همين جهت حرام نيست، حال آن كه چنين كارى براى ما حرام به شمار مى‌آيد، زيرا ذاتا نماد پرستش است كه ويژه خداست.

بارى، چون برادران به يوسف سجده كردند، يوسف رو به پدر نمود.

وَ قالَ يا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ‌- گفت: اى پدر! اين است تعبير آن خواب من».

«اين تعبير خواب من بود»، خورشيد و ماه پدر و مادر او. و يازده ستاره برادران اويند كه همه پيش او به سجده افتاده‌اند.

/ ٢٦٥ بدين سان خداوند رؤيا را تحقّق بخشيد و در صورتى كه يوسف در راه تحقّق آن كوشش و حسن تدبير به كار نمى‌برد امكان داشت كه به صورت خواب و آرزو باقى بماند.

قَدْ جَعَلَها رَبِّي حَقًّا وَ قَدْ أَحْسَنَ بِي إِذْ أَخْرَجَنِي مِنَ السِّجْنِ‌- كه اينك پروردگارم آن را تحقق بخشيده است و چقدر به من نيكى كرد آن گاه كه مرا از زندان برهانيد».

از ميان رويدادها مرحله زندان را ياد آور شد، زيرا اهميّت بسزايى داشت و فاصله بسيارى بود بين زندانى متّهم به جرم شرافت و پاكى به ملكى كه همه امور به دست اوست.

وَ جاءَ بِكُمْ مِنَ الْبَدْوِ- يعنى شما را از زندگى در صحرا به زندگى در شهر مصر سوق داد،» مِنْ بَعْدِ أَنْ نَزَغَ الشَّيْطانُ بَيْنِي وَ بَيْنَ إِخْوَتِي‌- امّا شيطان پيوند ما را