شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٩٨ - ظاهر شدن فضل و زيركى لقمان پيش امتحان كنندگان

هر طعامى كآوريدندى به وى‌

كس سوى لقمان فرستادى ز پى‌

تا كه لقمان دست سوى آن برد

قاصدا تا خواجه پس خوردش خورد

سؤر او خوردى و شور انگيختى‌

هر طعامى كو نخوردى ريختى‌

ور بخوردى بى‌دل و بى‌اشتها

اين بود پيوندىِ بى‌انتها

خربزه آورده بودند ارمغان‌

گفت رو فرزند، لقمان را بخوان‌

چون بريد و داد او را يك بُرين‌

همچو شكّر خوردش و چون أنگبين‌

از خوشى كه خورد داد او را دوم‌

تا رسيد آن كرچها تا هفدهم‌

ماند كرچى گفت اين را من خورم‌

تا چه شيرين خربزه است اين بنگرم‌

او چنين خوش مى‌خورد كز ذوق او

طبعها شد مُشتهى و لقمه جو

چون بخورد از تلخيش آتش فروخت‌

هم زبان كرد آبله هم حلق سوخت‌

ساعتى بى‌خود شد از تلخى آن‌

بعد از آن گفتش كه اى جان و جهان‌

نوش چون كردى تو چندين زهر را

لطف چون انگاشتى اين قهر را

اين چه صبر است اين صبورى از چه روست‌

يا مگر پيش تو اين جانت عدوست‌

چون نياوردى به حيلت حُجَّتى؟

كه مرا عذرى است بس كن ساعتى‌

گفت من از دست نعمت بخش تو

خورده‌ام چندان كه از شرمم دو تو

شرمم آمد كه يكى تلخ از كفت‌

من ننوشم اى تو صاحب معرفت‌

چون همه اجزام از انعام تو

رُسته‌اند و غرق دانه و دام تو

گر ز يك تلخى كنم فرياد و داد

خاك صدره بر سر اجزام باد