شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١٠ - مقدمه مولانا

١٢٦٤- ١٢٦٣/ ٤

٢٦٨٩/ ٣

١٦٧/ ٥ معذرت گفتن: مأخوذ است از گفته آدم و حوا كه قرآن كريم فرمايد: «رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَ إِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَ تَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ: پروردگارا، بر خود ستم كرديم اگر ما را نيامرزى و بر ما رحمت نيارى از زيانكاران خواهيم بود.» (اعراف، ٢٣) عقل جزوى (عقل جزئى): هر عقل كه جز عقل اوّل است. عقل فردى از آدميان.

١٩٨٢/ ١ تنهايى: عزلت، گوشه گيرى.

خورشيدى شوى: بعض شارحان «ياء» را نسبت گرفته‌اند (يار خورشيدى). ليكن به سياق نيم بيت نخست، «ياء» وحدت است. خورشيد شدن: نورانى گشتن. (از تيرگى عالم جسم به روشنايى عالم جان مى‌رسى.) آدم از دو طينت سرشته بود: عقلانى و نفسانى. در خوردن گندم با عقل مشورت نكرد بلكه تنها فرمان نفس را برد. اگر با عقل خويش هم راى مى‌زد، دستور عقل بر فرمان نفس فائق مى‌شد و او را از نافرمانى باز مى‌داشت.

٤٠٥٥- ٤٠٥٣/ ٣