شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢١٣ - حسد كردن حشم بر غلام خاص

ب ١٠٥٣- ١٠٤٧ كار: اختيار قدرت، اثر.

آن كه پيش از تن بدست: روح كه به امر حق تعالى از ديگر عالم به تن‌ها دميده مى‌شود. و آن چه جسم و عوارض جسمانى است، پديد شده در اين عالم است.

عارف: كسى كه به نور حق مى‌بيند. كسى كه چشم حقيقت بين دارد.

١٧٠- ١٦٧/ ٢ أحوَل: دو بين. در اين بيت كنايت از آن كه تواناى ديدن حقيقت نباشد. ظاهر بين. كه تنها توان درك عالم جسمانى را دارد.

كشتهاى اول: كنايت از مقدّرات الهى. آن چه در علم خدا گذاشته. آن چه خدا براى انسان مقدّر فرموده و سرانجام بدو خواهد رسيد.

آبست: آبستن. آن چه آبست است ...: مأخوذ است از مثل رايج «شب آبستن است تا چه زايد سحر.» (نگاه كنيد به: امثال و حكم، ذيل «سحر تا چه زايد») گَش: خوب، خوش (در ظاهر).

حيله حق: مأخوذ است از آيه‌ «وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ.» (آل عمران، ٥٤) جان تو: (سوگند است) به جانت سوگند.

نى اين جهد نى آن جهد: هيچ حيلت سود نخواهد داشت.