شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٥١ - آفت تأخير خيرات به فردا

رياضتى كه بر تن تو نهد نهراسى، و اگر نفس تو بر تو بشورد او را زجر كنى و به فرمان شيخ در آرى تا با نور او نار شهوت و هوست را خاموش سازى.

[آفت تأخير خيرات به فردا]

ب ١٢٦٤- ١٢٥٦ پهنا رفتن: كنايت از دور شدن از مقصد. چه، آن كه خواهد زودتر به منزل رسد بايد راه راست را پيش گيرد و آن كه به پهنا رود از مقصد دور مى‌افتد. و مقصود اين است كه از آن چه در پى بيان آن بوديم باز مانديم و به مطلب ديگرى پرداختيم.

اى حسود: مولانا در خلال مثنوى فراوان به تعريض و تصريح از حسودان گله كرده است و پيداست كه مخاطب او كسانى هستند كه بر عارفان حقيقى رشك مى‌برند، و اقبال مردم به آنان موجب حسدشان مى‌شود.

زود: اسم است به معنى فعل.

سال بى‌گه شدن: عمر به پايان رسيدن.

وقت كشت نبودن: استعارت از مجال توبه و عبادت تنگ گرديدن.

كرم در بيخ درخت تن فتادن: استعارت از هوا و هوس غلبه كردن.

در آتش نهادن: استعارت از رياضت كشيدن و به عبادت پرداختن.

پير افشانى كردن: نظير آن چه حافظ سروده است:

(ديوان حافظ)