شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٩٦ - امتحان كردن خواجه لقمان زيركى لقمان را

١٤٩٦ خواجه لقمان از اين حال نهان‌

بود واقف ديده بود از وى نشان‌

راز مى‌دانست خوش مى‌راند خر

از براى مصلحت آن راهبر

مر و را آزاد كردى از نخست‌

ليك خشنودى لقمان را بجُست‌

ز آن كه لقمان را مراد اين بود تا

كَس نداند سِرِّ آن شير و فتى‌

چه عجب گر سر ز بد پنهان كنى‌

اين عجب كه سر ز خود پنهان كنى‌

داند و خر را همى‌راند خموش‌

در رخت خندد براى روى‌پوش‌

كار پنهان كن تو از چشمان خود

تا بود كارت سَليم از چشم بد

خويش را تسليم كن بر دامِ مُزد

و آن گه از خود بى‌ز خود چيزى بدُزد

مى‌دهند افيون به مرد زخم‌مند

تا كه پيكان از تنش بيرون كنند

وقت مرگ از رنج او را مى‌درند

او بد آن مشغول شد جان مى‌برند

چون به هر فكرى كه دل مى‌خواهى سپرد

از تو چيزى در نهان خواهند بُرد

پس بد آن مشغول شو كآن بهتر است‌

تا ز تو چيزى برد كآن كهتر است‌

هر چه تحصيلى كنى اى مُعتنى‌

مى‌در آيد دزد از آن سو كايمنى‌

بار بازرگان چو در آب اوفتد

دست اندر كاله بهتر زند

چون كه چيزى فوت خواهد شد در آب‌

ترك كمتر گوى و بهتر را بياب‌