شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ٢٣٦ - گرفتار شدن باز ميان جغدان به ويرانه

حق تعالى سنخيّت و جنسيّت نيست چه، او هست به ذات است و موجود به خود، و اينان ممكن و هستى‌شان بدو. اما چون هستى خود را در او فنا كرده‌اند، به هستى او پاينده‌اند و بحقيقت بايد گفت چون در او فانى شده‌اند، اويند و اثر قدرت او در آنان پيداست، حالى كه ديگران گر چه به ظاهر و جسم با اينان هم شكل‌اند، اما آن پايه را ندارد. اگر كسى خواهد به چنان مقام برسد بايد خود را در حق تعالى فنا كند.

ب ١١٧٨- ١١٧٣ فريفتن شكل: فريب ظاهر خوردن. چنان كه مشركان مكه چون رسول ٦ را مى‌ديدند مى‌گفتند: «ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ: اين فرستاده را چه افتاده است كه مى‌خورد و در بازارها راه مى‌رود.» (فرقان، ٧) نُقل نوشيدن: استعارت از بهره گرفتن از دانش. چنان كه امير مؤمنان (ع) مى‌فرمود: «أيُّهَا النَّاسُ سَلُونِى قَبلَ أَن تَفقِدُونى: مردم، از من بپرسيد پيش از آن كه مرا نيابيد.» (نهج البلاغه، خطبه ١٨٩) نَقل: مردن، از اين جهان رستن.

راه زدن: فريفتن، به اشتباه انداختن، از راه بردن.

بَر أَللّه زدن: كنايت از عاصى شدن به خدا، و خدا را به خشم آوردن.

٢٥٢٠- ٢٥١٩/ ١ تاب نور چشم: چنان كه امير مؤمنان على (ع) فرمايد: «اعجَبُوا لِهذَا الإنسانِ يَنظُرُ بِشَحمٍ وَ يَتَكَلَّمُ بِلَحمٍ وَ يَسمَعُ بِعَظمٍ وَ يَتَنَفَّسُ مِن خَرمٍ: از اين انسان شگفتى گيريد با پيه مى‌نگرد و