پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٠ - ١ فلسفه تفاوتها

در زندگى دنيا در ميانشان تقسيم كرديم و درجات بعضى را برتر از بعضى قرار داديم تا يكديگر را به خدمت گيرند». [١]

«سُخْريّاً» از ماده تسخير است، و مفهوم آيه اين است كه تفاوت درجات مردم سبب مى‌شود كه بعضى مسخّر ديگر مى‌باشند، و يا به تعبير ديگر با هم تعاون متقابل كنند، بيمار مسخّر طبيب است، و طبيب در نيازهاى خود مسخّر معمار، و يا كشاورز و تاجر است، چرا كه هر كدام بر ديگرى از جهتى برترى دارند، و همين‌ها سبب خدمات متقابل يا به تعبير قرآنى تسخير مى‌شود.

غالب مفسّران اسلامى اعم از شيعه و اهل سنّت آيه را همين‌گونه تفسير كرده‌اند كه سُخرّياً در اينجا به معناى مسخر بودن در خدمات است. [٢]

و اين‌كه سخريا به معناى استهزاء كردن باشد احتمال بسيار ضعيفى است كه در بعضى از تفاسير آن هم به صورت يك قول غير مقبول مطرح شده است.

و در جايى ديگر مى‌خوانيم: وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَبْلُوكُم فيما آتاكُمْ‌: «و درجات بعضى از شما را بالاتر از بعضى ديگر قرار داد، تا شما را بوسيله آنچه در اختيارتان قرار داده بيازمايد». [٣]

با توجّه به اين‌كه آزمايش الهى براى پى‌بردن به حال اشخاص و كشف امور مخفى نيست، چرا كه او بر همه چيز آگاه است، بلكه به معناى پرورش دادن آنها

[١]. سوره زخرف، آيه ٣٢.

[٢]. مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ٤٦، الميزان، جلد ١٨، صفحه ١٠٤، قرطبى، جلد ٩، صفحه ٥٩٠٣ تفسير فخررازى، جلد ٢٧، صفحه ٢٠٩، تفسير روح المعانى، جلد ٢٥، صفحه ٧٢، تفسير مراغى، جلد ٢٥، صفحه ٨٥.

[٣]. سوره انعام، آيه ١٦٥.