پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٦ - همهجا با شما است

كه از خانواده دور مى‌مانند، و يا حتّى ازدواج نكرده‌اند، واژه «عَزَبْ» و «عازِبْ» اطلاق شده است، و به هرگونه دورى و غيبت نيز گفته مى‌شود. [١]

اين تعبير در آيه مورد بحث اشاره لطيفى است به حضور همه اشياءِ نزد خداوند، و چنانكه خواهيم گفت حقيقت علم پروردگار نيز همين علم حضورى است.

منظور از «كِتابٌ مُبينٌ» همان‌گونه كه قبلًا نيز اشاره كرده‌ايم علم پروردگار است كه از آن تعبير به لوح محفوظ نيز مى‌شود. «مثقال» به معناى وزن و «ذرّه» به چند معناى تفسير شده: مورچه‌هاى كوچك، ذرات غبارى كه به دست مى‌چسبد، و ذرات كوچكى كه در فضا معلق است و به هنگام تابش آفتاب از روزنه‌اى در اطاق تاريك نمايان مى‌گردد، هر كدام باشد كنايه از نهايت خردى و كوچكى است و اشاره به وسعت علم خداوند است.

همه‌جا با شما است‌

در هفتمين آيه به دو نكته تازه در زمينه علم خداوند برخورد مى‌كنيم: نخست تكيه بر اين‌كه «آنچه را در زمين داخل مى شود مى داند، و آنچه را از آن خارج مى شود و آنچه از آسمان نازل مى گردد و آنچه به آسمان بالا مى رود»: يَعْلَمُ ما يَلِجُ فِى الْارْضِ وَ ما يَخْرُجُ مِنْها وَ ما يَنْزِلُ مِنَ السَّماءِ وَ ما يَعْرُجُ فيها.

و به اين ترتيب از تمام دانه‌هاى گياهان كه در زمين فرو مى‌رود، و دانه‌هاى‌

[١]. مقائيس اللغه، مفردات راغب، لسان العرب.