پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٠٣ - نقد و بررسى

را در برابر اين گونه مسائل به خود راه دهند گاه در مسأله عدل خداوند، و گاه در اصل وجود او متزلزل مى‌شوند.

قرائن مختلف نشان مى‌دهد كه اين طرز تفكر از قديم الايام در ميان جمعى از فلاسفه وجود داشته است.

بلكه اين معنا در ميان ادباء نيز كم و بيش وجود داشته و بعضى از آنها در اين زمينه اشعارى به عربى و فارسى سروده‌اند و مراتب شك يا انكار خود را به خاطر مسأله به وضوح بيان داشته‌اند.

پديده‌هاى ناخوشايند را مى‌توان در چند دسته خلاصه كرد:

١. تفاوت‌ها و تبعيض‌ها: بعضى از انسان‌ها از نظر هوش و استعداد بسيار قوى، و بعضى متوسط، و بعضى كمتر از متوسط هستند، از نظر قواى جسمانى نيز اين تفاوت‌ها وجود دارد، از جهت ظاهرى نيز زشت و زيبا وجود دارد، و از نظر مال و ثروت نيز تفاوت بسيار است.

٢. نقص‌ها و كمبودها: بسيارى از انسان‌ها سالم از مادر متولّد مى‌شوند در حالى كه بعضى گرفتار نقص عضواند، و اين نقيصه در تمام طول عمر آنها را آزار مى‌دهد.

٣. شكست‌ها و ناكامى‌ها: زندگى انسان همواره آميخته با انواع مشكلات طاقت‌فرسا، بيمارى‌ها، ناكامى‌ها، شكست‌ها و مانند آن است، چگونه عدل الهى اجازه مى‌دهد كه انسان گرفتار اين امور باشد و شهد زندگى در كامش شرنگ‌