پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٤٢ - صفات فعل

عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ‌: «و اوست كه بر بندگان خود تسلّط كامل دارد؛ و مراقبانى بر شما مى گمارد؛ تا زمانى كه مرگ يكى از شما فرا رسد؛ (در اين هنگام،) فرستادگان ما جان او را مى گيرند؛ و آنها (در نگاهدارى حساب عمر و اعمال بندگان،) كوتاهى نمى كنند». از اين آيه به خوبى استفاده مى‌شود كه خداوند فرشتگانى را مأمور حفظ انسان‌ها از حوادث و بلاها تا رسيدن اجل معين كرده است.

شبيه همين معناى در آيه ١١ سوره رعد آمده، مى‌فرمايد: لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ‌: «براى هر كس، مأمورانى است كه ض‌ى در ض‌ى، از ض‌يش رو، و از ض‌شت سر او را از فرمان خدا (حوادث غير حتمى) حفظ مى كنند». جالب اين‌كه در نهج‌البلاغه مى‌خوانيم كه اميرمؤمنان على عليه السلام فرمود: «انَّ مَعَ كُلُّ انْسانٍ مَلَكَيْنِ يَحْفَظانِهِ فَاذا جاءَ الْقَدَرُ خَلَّيا بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُ»: «با هر انسانى دو فرشته است كه او را حفظ مى‌كنند، و هنگامى كه مقدرات حتمى فرار رسيد او را رها مى‌سازند» [١]

در مورد فرشتگان مراقب حفظ اعمال نيز در سوره انفطار مى‌خوانيم: وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَافِظِينَ- كِرَاماً كَاتِبِينَ- يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ‌: «و به يقين نگاهبانانى بر شما گمارده شده،- والا مقام و نويسنده (اعمال نيك و بد شما)،- كه مى دانند شما چه مى كنيد». [٢] بنابراين حافظ بودن خداوند به معناى وسيع كلمه هم از طريق علم و قدرت پروردگار تحقق مى‌يابد، هم به وسيله فرشتگانى كه جهت‌

[١]. كلمات قصار، جمله ٢٠١.

[٢]. سوره انفطار، آيه ١٠- ١٢.