پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢١ - خداوند حىّ و قيّوم است

شرح مفردات‌

«حَىّ» از ماده حيات به گفته مقائيس اللغه اين ماده در اصل داراى دو معناى است: يكى حيات در برابر مرگ، و ديگرى حيا نقطه مقابل وقاحت و بى‌شرمى.

ولى بعضى از محققان لغت هر دو را به يك ريشه باز گردانده، و گفته‌اند حيا و استحياء نيز نوعى طلب حيات و سلامت است، در برابر وقاحت و بى‌شرمى كه نوعى از دست دادن زندگى و سلامت محسوب مى‌شود.

به هر حال حيات معناى گسترده‌اى دارد كه گاه در مورد زمين يا گياهان به كار مى‌رود، مانند يُحْىِ الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها: «و زمين را پس از مردنش حيات مى بخشد» [١]

و گاه در مورد حيوانات مانند سخن ابراهيم عليه السلام كه عرض مى‌كند رَبِّ ارِنِى كَيْفَ تُحْيى الْمَوْتى‌: «پروردگارا! به من بنمايان چگونه مردگان را زنده مى كنى؟» [٢]

يا در مورد انسان مانند وَ هُوَ الَّذى احْياكُمْ‌: «و او كسى است كه شما را زنده كرد» [٣]

يا مطلق حيات و ممات مانند يُخْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَيِّتِ‌: «او زنده را از مرده بيرون مى آورد» [٤] يا در مورد حيات معنوى مانند اسْتَجيبُوا للَّهِ وَ لِلرَّسُولِ اذا

[١]. سوره روم، آيه ١٩.

[٢]. سوره بقره، آيه ٢٦٠.

[٣]. سوره حج، آيه ٦٦.

[٤]. سوره روم، آيه ١٩.