پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٢ - چگونه ممكن است خوب و بد را يكسان قرار دهد؟

مى‌فرمايد: «كَيْفَ يَفْعَلُ ذلِكَ وَ هُوَ يَقُولُ وَ ما رَبُّكَ بِظَلّامٍ لِلْعَبيدِ»: «چگونه چنين كارى را انجا مى‌دهد در حالى كه مى‌گويند من نسبت به بندگان ظلام نيستم»؟

(توجّه داشته باشيد كه اعتقاد به جبر موجب تكليف ما لايطاق است زيرا بنده‌اى كه مجبور به معصيت است توانايى بر ترك آن را ندارد، در حالى كه خداوند او را تكليف به ترك معصيت كرده است). [١]

قابل توجّه اين‌كه واژه «ظلّام» پنج بار در قرآن مجيد به كار رفته، كه چهار مورد آن درباره مسأله اختيار و آزادى اراده بندگان است.

چگونه ممكن است خوب و بد را يكسان قرار دهد؟

آخرين و دوازدهمين آيه مورد بحث بى‌آن‌كه تصريحى به واژه عدالت و قسط يا نفى ظلم و مانند آن داشته باشد همين حقيقت را در قالب عبارت جالب ديگرى بازگو مى‌كند، مى‌فرمايد:

«آيا كسانى را كه ايمان آورده و كار هاى شايسته انجام داده اند همچون مفسدان در زمين قرار دهيم، يا پرهيزگاران را همچون فاجران؟!» أَمْ نَجْعَلُ الِّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ كَالْمُفْسِدينَ فى الْارْضِ امْ نَجْعَلُ الْمُتَّقينَ كَالْفُجّارِ.

اين استفهام يك استفهام انكارى است، يعنى چنين چيزى ممكن نيست زيرا اين يك ظلم فاحش است كه مصلح و مفسد، و متقّى و فاجر در يك صف قرار

[١]. نورالثقلين، جلد ٤، صفحه ٥٥٥، حديث ٧١.