پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٣ - صفات فعل

اشاره:

تقسيم صفات خدا به صفات ذات و صفات فعل، از معروف‌ترين تقسيمات بحث صفات است كه قبلًا هم به آن اشاره كرده‌ايم.

صفات ذات صفاتى است كه عين ذات خداوند است، و حتّى قبل از صدور افعال از او، اين صفات براى او ثابت بوده است، مانند ازلى بودن، ابدى بودن، علم و قدرت.

امّا صفات فعل، صفاتى است كه با ملاحظه انجام فعلى از ناحيه آن ذات مقدّس بر او اطلاق مى‌شود، مثلًا مى‌گوئيم خداوند خالق و رازق است، مسلماً اين صفت، قبل از آن‌كه مخلوقى را بيافريند و روزى دهد بر او اطلاق نمى‌شد (البتّه قدرت بر خلقت و روزى دادن را داشت امّا وصف خالق و رازق بر او صادق نبود).

بنابراين صفات فعل در واقع حادث‌اند، و طبعاً عين ذات خدا نيستند، و در حقيقت آنها مفاهيمى هستند در ذهن ما.

آنچه در خارج وجود دارد، ذات پاك خدا و افعال او است، هنگامى كه ما صدور اين افعال را از ذات پاك او مى‌بينيم، به تعبير علماى بزرگ اين صفات را در ذهن خود براى او انتزاع مى‌كنيم، و مى‌گوئيم او خالق است او رازق است او