پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٢ - صفات فعل

«حميد» از ماده حمد به معناى ستايش كردن است، و نقطه مقابل آن مذمّت و نكوهش كردن مى‌باشد، بنابراين حميد كه در اينجا به معناى محمود است، و اشاره به شايستگى خداوند براى هرگونه ستايش مى‌باشد.

ستايش به خاطر ذات بى‌مثالش، ستايش به خاطر اسماء و صفاتش، و ستايش به خاطر افعال و اعمال ستوده‌اش، و بالاخره ستايش به خاطر آن‌همه مواهب و ارزاق و روزى‌هاى گوناگون معنوى و مادى كه به ما و همه بندگان عطا مى‌كند.

مرحوم كفعمى در مصباح مى‌گويد: حميد كسى است كه در افعالش در شادى‌ها و گرفتارى‌ها، و در ناراحتى‌ها و راحتى‌ها، شايسته ستايش است. [١]

ابن اثير در نهايه حميد را به عنوان يكى از اوصاف پروردگار به معناى كسى كه در هر حال شايسته حمد و ستايش است. ذكر كرده، سپس مى‌افزايد:

مفهوم حمد و شكر، به يكديگر نزديك است، هرچند حمد عموميت بيشترى دارد، چرا كه حمد و ستايش هم در برابر صفات ذاتى است و هم عطايا و بخشش‌ها، در حالى كه شكر فقط در برابر مواهب و عطايا است، نه صفات.

به هر حال همان‌گونه كه گفتيم: حمد مفهوم گسترده‌اى دارد كه هم ستايش ذات و هم صفات، و هم افعال را شامل مى‌شود.

قابل توجّه اين‌كه: واژه حميد كه شانزده بار در آيات قرآن مجيد تكرار شده در

[١]. مصباح كفعمى، صفحه ٣٢٧.