پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - خالق همه چيز آگاه از همه چيز است

خَلَق‌ [١]

«در حالى كه او (از اسرار دقيق) باخبر و آگاه است»: وَ هُو اللَّطيفُ الْخَبيرُ

اگر اين دليل را بخواهيم به صورت ساده‌اى بيان كنيم چنين مى‌گوئيم:

نظام موجودات جهان نشان مى‌دهد كه بر طبق برنامه و نقشه و اهداف معيّنى آفريده شده است، بنابراين آفريننده اين موجودات از اسرار همه آنها حتّى پيش از آفرينش آنها آگاه بوده است.

و اگر به اين نكته توجه كنيم كه آفرينش الهى دائمى و مستمر است، و رابطه ممكنات با واجب الوجود هم در آغاز است و هم در بقاء، و فيض هستى لحظه به لحظه از سوى آن مبدأ فياض به مخلوقات مى‌رسد، در اين حال روشن مى‌شود كه علم و آگاهى او به تمامى موجودات عالم هستى هميشگى و دائمى در هر زمان و مكان است (دقّت كنيد).

قابل توجه اين‌كه آيه با يك استفهام انكارى شروع شده، و پاسخ را از شنونده مطالبه مى‌كند، يعنى مطلب به قدرى روشن است كه هركس به عقل و وجدان خويش مراجعه كند مى‌داند كه سازنده هر چيز حتماً از آن با خبر است. [٢]

«لطيف» از ماده لطف در اينجا به معناى كسى است كه خالق موجودات لطيف‌

[١]. در تركيب اين جمله از آيه شريفه دو احتمال وجود دارد: نخست اين‌كه «من» فاعل «يعلم» مى‌باشد، و ديگر اين‌كه مفعول است، و فاعل آن ضمير مستتر در يعلم است كه به اللَّه باز مى‌گردد، در صورت اول معناى آيه چنين است: «آيا كسى كه خالق است آگاه نيست؟» و در صورت دوم معنا چنين است: «آيا خداوند از مخلوقات خود با خبر نمى‌باشد» و نتيجه هر دو معناى يكى است هرچند تركيب اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

[٢]. استفهام انكارى معناى نفى را مى‌دهد، و با توجّه به وجود لا نافيه در آيه، نفى در نفى مى‌شود كه نتيجه آن اثبات است (دقّت كنيد).