پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٥ - او همهجا با شماست!

موارد خاصّى- بعلاوه وقتى در پايان سخن مى‌فرمايد: «و نه كمتر از اين و نه بيشتر» آنچه در اين وسط ذكر نشده در آن داخل خواهد بود، بنابراين قبل از عدد سه (يعنى دو) و بعد از عدد سه (يعنى چهار) و همچنين بيش از پنج را به خوبى شامل مى‌شود، و اين خود نكته ديگرى از فصاحت اين آيه است، و ضمناً دليل بر اين است كه «نجوى» دو نفر را نيز شامل مى‌شود.

بعضى نيز گفته‌اند آيه فوق ناظر به دو حادثه از سوى منافقين است كه در يكى سه نفر با هم نجوى داشتند و در ديگرى پنج نفر.

به هر حال مراد از «معيت» (همراه بودن خداوند با بندگان به هنگام نجوى) همان احاطه وجوديه او است كه در آيه قبل به آن اشاره شد، و عجب اين‌كه بعضى از مفسّران كه در آيه قبل اين معنا را پذيرفته‌اند در اينجا به معناى احاطه علمى تفسير كرده‌اند شايد به اين دليل كه در آغاز ايه سخن از وسعت علم خداوند و شمول آن نسبت به تمام موجودات آسمان‌ها و زمين است‌ الَمْ تَرَ انَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فى السَّمواتِ وَ ما فى الْارْضِ‌: «آيا نمى دانى كه خداوند آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمين است مى داند» [١]

ولى مسلماً احاطه و جودى خداوند نسبت به هر چيز از احاطه علمى جدا نيست زيرا همان‌گونه كه قبلًا هم اشاره شد علم خداوند به معناى علم حضورى است، و لازمه حضور او در همه‌جا مى‌باشد (دقّت كنيد).

[١]. سوره مجادله، آيه ٧.