پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٢ - رحمت واسعه الهى در احاديث اسلامى

بورزند، مسلّماً در خط فرمان او حركت مى‌كنند، خود را آنچنان مى‌سازند كه خدا آنها را دوست بدارد و از آنها راضى باشد، چرا كه هميشه عاشق در راستاى رضاى معشوق، گام بر مى‌دارد.

«رئوف» از ماده رأفت به گفته راغب به معناى رحمت است، و قابل توجّه اين‌كه در قرآن مجيد از يازده مورد كه اين وصف الهى به كار رفته، در نُه مورد با وصف رحيم همراه است‌ [١] و بنابراين «رحيم» و «رئوف» مفهوم يكديگر را تأكيد مى‌كنند.

در اين‌كه ميان «رئوف» و «رحيم» چه تفاوتى است؟ در ميان مفسّران و ارباب لغت گفتگو است: جمعى آن دو را به يك معنا دانسته، و بنابراين ذكر آنها با يكديگر جنبه تأكيد بر رحمت بى‌پايان الهى دارد.

در حالى كه بعضى مانند ابن اثير در نهايه، در ميان اين دو، چنين فرق گذاشته‌اند كه رأفت مرحله‌اى دقيق‌تر و بالاتر از رحمت است، و هرگز در مسائل ناخوشايند به كار نمى‌رود ولى رحمت در امور ناخوشايندى كه به خاطر مصلحتى انجام مى‌گردد، استعمال مى‌شود (مثلًا ممكن است گفته شود به خاطر رحمتى كه او داشت انگشت سياه شده او را قطع كرد، تا بيمارى به ساير بدنش سرايت نكند، ولى رأفت در اينجا به كار نمى‌رود). [٢]

[١]. سوره بقره، آيه ١٤٣- سوره توبه، آيه ١١٧، سوره توبه، آيه ١٢٨- سوره نحل، آيات ٧ و ٤٧- سوره‌حج، آيه ٦٥- سوره نور، آيه ٢٠- سوره حديد، آيه ٩- سوره حشر، آيه ١٠.

[٢]. نهايه مادّه «رأف» و لسان العرب همين ماده و مجمع البحرين.