پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧٣ - چگونه ممكن است خوب و بد را يكسان قرار دهد؟

گيرند، هرگز خداوند عادل چنين نمى‌كند. [١]

اگر مسأله آنچنان باشد كه گروهى از بى‌خبران پنداشته‌اند كه چون عالم ملك خدا است، و بندگان بنده او هستند، هر كار كند عين عدالت است، آيه فوق مفهومى نخواهد داشت.

قابل توجّه اين‌كه: آيه فوق مطلب را به وجدان بيدار انسان‌ها عرضه مى‌كند، و در قالب همان استفهام انكارى مى‌گويد: اى وجدان‌هاى بيدار! آيا ممكن است خداوند چنين كارى را انجام دهد؟

ضمناً اين آيه اشاره به مسأله معاد نيز مى‌باشد چرا كه اگر معادى در كار نبود، مصلح و مفسد عملًا در يك صف قرار مى‌گرفتند، چون در دنيا ممكن است هيچ‌كدام به جزاى عمل خويش نرسند و اين با عدل او سازگار نيست، پس بايد قيامتى در كار باشد تا اصول عدالت اجرا شود.

نتيجه‌

از مجموع اين آيات به خوبى استفاده مى‌شود كه ظلم و ستم در هر قيافه و هر چهره، و به هر شكل و هر مقدار، كم يا زياد، در دنيا يا آخرت، نسبت به تمام افراد از ساحت مقدّس خدا دور است.

او نه كارى مى‌كند كه مستقيماً ستم بر كسى باشد، و نه كارى كه به خاطر آن (هرچند با صدها واسطه) ستم به كسى رسد، و اين معنا با تعبيرات مختلف و عبارات گوناگون و تأكيدات زياد در آيات مختلف بالا مطرح شده است.

[١]. سوره آل عمران، آيه ٨٢ و سوره انفال، آيه ٥١ و سوره حج، آيه ١٠ و آيه مورد بحث.