پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٧ - قرآن و مصائب خود ساخته

صفحه زمين ظاهر مى‌شود از قسم خود ساخته است و اين ناظر به مفاسد اجتماعى است.

و در ادامه همين آيه اضافه مى‌كند: «خدا مى خواهد نتيجه بعضى از اعمالشان را به آنان بچشاند، شايد (به سوى حق) بازگردند» لِيُذيقَهُمْ بَعْضَ الَّذى عَمِلوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ‌

بعضى از مفسّران آيه را اشاره به عقوبت‌ها و مجازات‌هاى الهى دانسته‌اند كه به خاطر اعمال سوء دامن مردم را مى‌گيرد، ولى ظاهراً صدر آيه اشاره به يك رابطه تكوينى در ميان فساد و گناه است، ذيل آيه نيز منافاتى با آن ندارد، زيرا كلمه عقوبت در آن ذكر نشده، بلكه مى‌فرمايد: بعضى از اعمالشان را به آنها مى‌چشاند، نه مجازات آن را، و تكيه روى بعض، ممكن است از اين جهت باشد كه خداوند به لطفش قسمتى از اين نتائج طبيعى زيانبار را خنثى مى‌كند.

به هر حال آيه فوق نشان مى‌دهد كه مفاسد اجتماعى مانند: ناأمنى، جنگ‌ها، تسلط ظالمان، گرفتارى مظلومان، و امثال آنها مولود خود انسان و اعمال او است، و هرگز نبايد آن را به حساب دستگاه آفرينش گذارد و مسأله عدل الهى را زير سؤال برد (دقّت كنيد).

٣. از آيات ديگرى استفاده مى‌شود كه دگرگونى‌هاى نعمت‌هاى الهى به خاطر تغيير حال مردم است، در يكجا مى‌فرمايد: انَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّروُا ما بِانْفُسِهِم‌: «خداوند سرنوشت هيچ قومى (وملّتى) راتغيير نمى دهد مگر آن كه‌